Άλκηστις, του Ευρυπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου – Από την Κατερίνα Ευαγγελάτου: Μπράβο, κι ευχαριστούμε – της Σοφίας Καναούτη

 

Μου άρεσε πάρα πολύ. Πνίγεται κάποτε ο κόσμος μέσα στο μέτριο – αυτή η παράσταση δεν ήταν μέτρια. Mία τόσο προσεγμένη δουλειά, σε κάνει να ψάχνεις, συνειδητοποιείς ότι πρέπει να ψάξεις, γιατί τον καλλιτέχνη τον ενδιαφέρει, θέλει να ξέρει τί μπορεί να επιδέχεται βελτίωση, δουλειά, δεν ψάχνει απλώς θετικά σχόλια. Ένας καλλιτέχνης δεν μπορεί να είναι ναρκισσιστής (μη γελάτε, εννοώ αληθινός καλλιτέχνης). Τον καλλιτέχνη τον νοιάζει το έργο του, δεν τον νοιάζουν οι έπαινοι – παίρνει περισσότερα από μία ειλικρινή κριτική ματιά, την αποζητά. (Η Λαμπέτη στο Η Τελευταία Παράσταση το περιγράφει αυτό ακόμα και σε σχέση με τον έρωτα: λέει για τον Χορν ότι έπαιρνε μεγάλη ευχαρίστηση όταν τη μάλωνε όταν κάτι δεν έκανε καλά στη σκηνή, και απελπιζόταν και θύμωνε στον μετέπειτα σύζυγό της που τη λάτρευε και δεν έβλεπε τα ψεγάδια της – της ήταν άχρηστος, δεν μπορούσε με την βοήθειά του, τη στήριξή του, να πάει παρακάτω σαν άνθρωπος και σαν καλλιτέχνης).

Κι όμως εγώ εδώ, παρά τις συζητήσεις με συναδέλφους που ήθελαν ένα αρχαίο δράμα και όχι μια τραγικωμωδία, όπως οι κριτικοί του αρχαίου corpus αποφάνθηκαν ότι είναι η Άλκηστις, κι όμως εγώ σ’ αυτή την παράσταση δεν βρίσκω εύκολα ψεγάδια. Και παρόλη την επιτηδευμένη γελοιότητα, δεν το είδα και σαν κωμωδία, νομίζω ότι παρά τα γέλια των θεατών, πέτυχε το σκοπό να κάνει τους θεατές ν’ ανατριχιάσουν όταν θα το σκέφτονταν αργότερα. Τις φωνές, τις άναρχες μουσικές, τον τύμβο, το λάκκο, το κυπαρρίσσι που ‘φυτεύουν’ στον τάφο της ηρωίδας, τη μικρότητα του κόσμου και το μεγαλείο του.

Καθώς εισέρχονται οι θεατές στη σκηνή, πριν αρχίσει η παράσταση, ήδη δύο ηθοποιοί σκάβουν ‘το λάκκο’, της Άλκηστης, της βασίλισσας. Ο Απόλλωνας συνομιλεί με τον Θάνατο, κι ο Θάνατος παραπονιέται που είχε έρθει η ώρα του Αδμήτου, του βασιλιά, κι όμως κανόνισε ο Απόλλωνας να ανταλλαγεί με την Άλκηστη, για να μην πεθάνει εκείνος.

Ο Παπασπηλιόπουλος παίζει με μία τραγελαφική φωνή τον Άδμητο. Όλοι εκτός της Άλκηστης μιλούν με αυτή την αργόσυρτη φωνή, μιας κακόμοιρης αγανάκτησης, στα όρια του γελοίου – όχι, το περνά το κατώφλι του γελοίου, επίτηδες η παράσταση: ο ημίθεος Ηρακλής που έρχεται να φιλοξενηθεί από τον Άδμητο και δεν ξέρει για το πένθος, μπαίνει στην κυκλική σκηνή με μουσική τσίρκου, και είναι βαμμένος σαν κλόουν. Με κουστούμια της δεκαετίας του ’30 και στολές στρατιωτικές, όλοι, ακόμα και τα παιδιά της που θρηνούν πάνω στο άψυχο σώμα της μιλούν με αυτή την αργόσυρτη, καθαρή αλλά βρώμικη από κακομοιριά φωνή, που ταιριάζει σαν γάντι στην οπτική της σκηνοθέτιδας, και μεταφέρει το αρχαίο δράμα σε κάτι που σκέφτηκα ότι συνδύαζε το αρχαίο δράμα με τον Μπρεχτ.

Η Άλκηστις είναι η μόνη «ειλικρινής» στον τρόπο που εκφέρει το λόγο, η φωνή της είναι η μόνη που δεν είναι έτσι αλλοιωμένη, εκείνη μόνη από τους βασικούς πρωταγωνιστές είναι έξω από αυτό το είδος κακομοιριάς, σχεδόν εκτός συναισθηματικού προβλήματος: είναι αποφασισμένη, θρηνεί τη ζωή της που δίνει αλλά ξέρει ότι προτιμά τα παιδιά της να χάσουν εκείνη από το να χάσουν τον πατέρα τους. Τιμάται η ίδια, από τη συνείδησή της, γι’ αυτό που κάνει. Οι τιμές που της δίνει ο άντρας της ή ο πεθερός της γρήγορα χάνουν τη βαρύτητά τους – ένας κακόμοιρος άνθρωπος δεν μπορεί να σε τιμήσει. Άρα η σκηνοθέτης πολύ σωστά την έκανε έτσι να ξεχωρίζει.

Σκηνοθετικά, η Κατερίνα Ευαγγελάτου προτείνει ότι ο Άδμητος είναι ένα είδος δικτάτορα – οι υπηρέτες και ακόλουθοί του μέχρι που αποκτούν στρατιωτικό βήμα – γελοιοποιημένο, άλλοτε αυστηρό, συχνά αιωρούμενο, με το ένα πόδι στον αέρα, στο διηνεκές (δέκα-δεκαπέντε μακρά δευτερόλεπτα, στο ρυθμό της μουσικής/εμβατηρίου).

Ο βασιλιάς Άδμητος είναι έτοιμος να προδώσει την υπόσχεση που έδωσε στην ετοιμοθάνατη γυναίκα του, να μην πάρει άλλη γυναίκα μετά τη θυσία της γι’ αυτόν. Μόλις ‘επιμένει’ ο Ηρακλής, δέχεται το «δώρο» του και ενδίδει να αγγίξει τη νέα γυναίκα – που δεν γνωρίζει ακόμα ότι είναι η Άλκηστις που επιστρέφει από τον Άδη. Για να μην τον προσβάλει… Όταν εν τέλει μαθαίνει ότι είναι η γυναίκα του που επέστρεψε, σωσμένη από τον Άδη από τον Ηρακλή, την αφήνει να πέσει από το βουναλάκι που έχει σχηματίσει το σκάψιμο των δούλων και ο τύμβος της βασίλισσας, κατρακυλά το σώμα της κάτω, και τη σέρνει μετά προς το παλάτι… Μένει η απορία, ο Θάνατος θα μείνει ικανοποιημένος, ή θα ζητά πάλι μία ικανοποίηση; Θα φοβηθεί ο Άδμητος να την ‘αναστήσει’ τη γυναίκα του (πρέπει να κάνει μία τελετουργία για να ξυπνήσει εντελώς και να μείνει στη ζωή), αφού μπορεί ο Χάρος να ζητά πάλι την κεφαλήν του επί πίνακι;

Όλα είναι ξεκάθαρα, όπως στο αρχαίο κείμενο, και στην παράσταση της Κατερίνας Ευαγγελάτου. Και οι ηθοποιοί υπέροχοι, και από τη δική της καθοδήγηση –αυτές οι σημαντικές διαφοροποιήσεις στην εκφορά του λόγου, που χτίζουν το χαρακτήρα που βλέπουμε στη σκηνή, μόνο με τις οδηγίες της σκηνοθέτιδας μπορούν να χτιστούν έτσι διαφορετικά και με τέτοιο πλήρη τρόπο.

Πολύ, πολύ άξια να τη δει κανείς, αυτή η παράσταση. Μπράβο, κι ευχαριστούμε.

https://www.n-t.gr/el/events/alcestis

Άλκηστη, του Ευριπίδη από το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου

Συντελεστές:

Μετάφραση: Κώστας Τοπούζης
Σκηνοθεσία-Επεξεργασία μετάφρασης:
 Κατερίνα Ευαγγελάτου
Σκηνικά:
 Εύα Μανιδάκη
Κοστούμια:
 Βασιλική Σύρμα
Κίνηση:
 Πατρίσια Απέργη
Μουσική:
 Γιώργος Πούλιος
Φωτισμοί:
 Σίμος Σαρκετζής
Μουσική διδασκαλία:
 Μελίνα Παιονίδου
Βοηθός σκηνοθέτη:
 Δήμητρα Δερμιτζάκη
Β’ Βοηθοί σκηνοθέτη:
 Δημήτρης Οικονομίδης, Μαριλένα Κουτρουλάκη
Βοηθός χορογράφου:
 Ειρήνη Καλαϊτζίδη
Βοηθός ενδυματολόγου:
 Ειρήνη Γεωργακίλα
Βοηθοί Σκηνογράφου:
 Θάλεια Μέλισσα, Μυρτώ Μεγαρίτου

Διανομή

Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος: Άδμητος
Κίττυ Παϊταζόγλου: Άλκηστη
Γιάννης Φέρτης: Φέρης
Δημήτρης Παπανικολάου: Ηρακλής
Ερρίκος Μηλιάρης: Υπηρέτης
Κώστας Βασαρδάνης: Απόλλων
Σωτήρης Τσακομίδης: Θάνατος

Παιδιά: Σπύρος Γουλιέλμος, Νικόλ Φαλτσέτα

Χορός: Κωνσταντίνος Γεωργαλής, Γιώργος Ζυγούρης, Στάθης Κόικας, Μιχάλης Μιχαλακίδης, Αντώνης Μιχαλόπουλος, Γιώργος Νούσης, Χρήστος Ξυραφάκης, Στέλιος Παυλόπουλος, Δημόκριτος Σηφάκης, Περικλής Σκορδίλης, Αλέξανδρος Σταυρόπουλος, Μιχαήλ Ταμπακάκης, Βαλάντης Φράγκος

Μουσικοί επί σκηνής: Κωνσταντίνος Κωστίδης, Κωνσταντίνος Τσιώλης, Θοδωρής Σοφόπουλος.

Αναλυτικά η περιοδεία

21 Αυγούστου, Ηράκλειο​, Δημοτικό Κηποθέατρο Νίκος Καζαντζάκης​
23 Αυγούστου, Ρέθυμνο​, Θέατρο Ερωφίλη​
26 Αυγούστου, Χανιά​, Θέατρο Ανατολικής Τάφρου​
6 Σεπτεμβρίου, Θεσσαλονίκη, Θέατρο Δάσο​υς
11 Σεπτεμβρίου, Ελευσίνα, Παλαιό Ελαιουργείο​
18 Σεπτεμβρίου, Βύρωνας, Θέατρο Βράχων

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s