«Έφυγε» ο Ρόμπι Μίλερ, o μετρ του φωτός που συνεργάστηκε με τον Βέντερς, τον Τρίερ και τον Τζάρμους

Ιουλίου 2018

ΕΦΥΓΕ Ο ΡΟΜΠΙ ΜΙΛΛΕΡ

ΥΠΟΚΛΙΣΗ ΣΤΟΝ «ΖΩΓΡΑΦΟ» ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ

Του Αλέξη Ν. Δερμεντζόγλου

dermetzo@otenet.gr

robby muller

Μας έφυγε ένας κολοσσός του σινεμά, ένας κορυφαίος διευθυντής φωτογραφίας που ουσιαστικά συμμετείχε στις σκηνοθεσίες σπουδαίων ταινιών. Πρόκειται για τον Ρόμπι Μίλερ, καλλιτέχνη που θαύμαζα και εκτιμούσα ιδιαίτερα. Είχε κερδίσει παντού διακρίσεις και μεγάλα βραβεία, τον εκτιμούσαν παντού και δούλεψε, πέρα από τις ευρωπαϊκές χώρες, και στις ΗΠΑ. Ήταν ο αγαπημένος διευθυντής φωτογραφίας του Βέντερς και συμμετείχε στις ταινίες του Παρίσι-Τέξας (1984), Ο Αμερικάνος φίλος (1977), Μέχρι το τέλος του κόσμου (1991), Πέρα από τα σύννεφα (1995), Στο πέρασμα του χρόνου (1976), Η Αλίκη στις πόλεις (1974). Τον εκτιμούσε ιδιαίτερα ο Τζιμ Τζάρμους που τον αξιοποίησε στις ταινίες Ο νεκρός (1995), Καφές και τσιγάρα (2003), Ghost dog: Ο τρόπος των σαμουράι (1999), Mystery train (1989), Στην παγίδα του νόμου (1986). Τον εκτιμούσε όμως και ο Μπαρμπέτ Σρέντερ (Barfly,Tricheurs). Ήταν και στην καρδιά του Ρομπέρτο Μπενίνι που τον αξιοποίησε στον έξοχο Διαβολάκο (1988). Ο Λαρς Φον Τρίερ οφείλει εν μέρει την επιτυχία των βραβευμένων ταινιών του Δαμάζοντας τα κύματα (1996) και Χορεύοντας στο σκοτάδι (2000) χάρη στην έξοχη αισθητική του Μίλλερ. Ωστόσο, σκέφτομαι τι θα ήταν η αγαπημένη μου ταινία Ο άνθρωπος από το Λος Άντζελες (1985) αν ο Φρίντκιν δεν τον είχε επιλέξει στη διεύθυνση φωτογραφίας. Πιστεύω ότι οι καλύτερες φωτογραφίες του έγιναν στα ασπρόμαυρα Η Αλίκη στις πόλεις και Ο νεκρός και στα έγχρωμα Ο Αμερικάνος φίλος και Ο άνθρωπος από το Λος Άντζελες. Με το ασπρόμαυρο απέδιδε εξαιρετικά το ελλειπτικό, το ακαθόριστο, τη μελαγχολία και την απώλεια. Με την ιμπρεσιονιστική αντίληψη για το έγχρωμο, έβγαζε την αίσθηση της παγίδας, του λιωμένου και τηκομένου κόσμου, του κινδύνου από το πουθενά. Ρόμπι, νομίζω ότι σου αξίζει η φράση από τον Αμερικάνο φίλο: «Φοβάμαι το φόβο». Πάντα ανέδειξες αυτόν τον εσωτερικό, αλλόκοτο φόβο από το πουθενά.

https://kemes.wordpress.com/

Ρόμπι Μίλερ: Ένας μετρ του φωτός

19 AUG 2016  

H Στέλλα Πεκιαρίδη στέλνει ανταπόκριση από το Άμστερνταμ για την τρέχουσα αναδρομική έκθεση του μουσείου EYE, αφιερωμένη στον φωτογράφο και κινηματογραφιστή Ρόμπι Μίλερ.

Robby Müller

Το Άμστερνταμ φημίζεται για πολλά είδη τουρισμού αλλά πολύ άδικα δεν έχει καθιερωθεί ως ένας προορισμός για τους κινηματογραφόφιλους και τους λάτρεις της εικόνας γενικότερα. Πέρα από τα πάμπολλα φεστιβάλ, ανεξάρτητα, mainstream, διεθνή, τοπικά, θεματικά και για κάθε γούστο, διαθέτει από το 2012 το απόλυτο κινηματογραφικό ινστιτούτο ονόματι EYE, ένα κτήριο σε φουτουριστικό σχήμα ματιού που δεσπόζει στην όχθη του ποταμού Αϊ, ακριβώς απέναντι από τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό.

Robby Muller EYE 607 Το κινηματογραφικό ινστιτούτο EYE

Φέτος το καλοκαίρι και μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου, εκτός απρόοπτης παράτασης, το EYE παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στο έργο και τον βίο του φωτογράφου και κινηματογραφιστή Ρόμπι Μίλερ. Αν το όνομα δεν σας λέει κάτι, σκεφτείτε απλώς το έντονο μελαγχολικό ασπρόμαυρο κοντράστ του «Στην Παγίδα του Νόμου» του Τζιμ Τζάρμους, το παιχνίδισμα του φυσικού φωτός με τα φυλλώματα και τους κορμούς των δέντρων στο «Ο Νεκρός», το συνθηματικό κορεσμένο κόκκινο στο «Mystery Train» ή τις δραματικές πολύχρωμες συνθέσεις του «Παρίσι-Τέξας» και τις βγαλμένες από πίνακα του Έντουαρντ Χόπερ σκηνές του «Ένας Αμερικανός Φίλος» του Βιμ Βέντερς. Πίσω από κάθε μία από αυτές τις τόσο πειστικές ατμόσφαιρες, και όχι μόνο, κρύβεται ο δαιμόνιος Ολλανδός, βάζοντας την καθοριστική του αισθητική σφραγίδα σε μερικές από τις ταινίες-φετίχ του μέσου σινεφίλ.

Robby Muller EYE 607 Ο Ντένις Χόπερ σε σκηνή του «Ένας Αμερικανός Φίλος» του Βιμ Βέντερς, 1977

Robby Muller EYE 607 Ο Μασατόσι Ναγκάσι σε σκηνή του «Mystery Train» του Τζιμ Τζάρμους, 1989

Robby Muller EYE 607 Η Ναστάζια Κίνσκι σε σκηνή του «Πάρις-Τέξας» του Βιμ Βέντερς, 1984

Robby Muller EYE 607 Ο Τζόνι Ντεπ σε σκηνή του «Ο Νεκρός», 1995

Στην ταινιογραφία του Μίλερ βλέπει κανείς ετερόκλητες προσεγγίσεις, αποτέλεσμα της συνεργασίας με τον εκάστοτε σκηνοθέτη, όλες τους όμως βασίζονται σε μια κοινή συνισταμένη που τελικά δίνει και το ύφος της εικόνας: την αξιοποίηση στο έπακρο του φωτός που υπάρχει ήδη στο χώρο του γυρίσματος. Τα νέον φώτα της αμερικανικής νύχτας, ένα φόντο από ηλιοβασίλεμα, οι αντανακλάσεις σε έναν βάλτο γίνονται τα βασικά υλικά για να αφηγηθούν ο Τζιμ Τζάρμους, ο Βιμ Βέντερς, ο Λαρς Φον Τρίερ, ο Μπάρμπετ Σρέντερ, ο Στιβ ΜακΚουίν, ο Γουίλιαμ Φρίντκιν την ιστορία τους.

H έκθεση περιλαμβάνει ειδικές συνεντεύξεις του ίδιου του Ρόμπι Μίλερ, των τεσσάρων βασικών σκηνοθετών με τους οποίους συνεργάστηκε περισσότερο (Βέντερς, Τρίερ, Τζάρμους, ΜακΚουίν) καθώς και μαρτυρίες στενών συνεργατών του. Από εκεί μαθαίνει κανείς πολλά και ενδιαφέροντα, όπως ότι ο Μίλερ δεν είχε ιδέα πώς να κινηματογραφήσει το «Στην Παγίδα του Νόμου» και ρωτώντας τον Τζάρμους σχετικά, η απάντηση που πήρε από εκείνον ήταν πως η ταινία ήταν στην ουσία ένα παραμύθι. «Αυτή ήταν η μόνη υπόδειξη που είχα καθ’ όλη τη διάρκεια της παραγωγής», λέει ο Μίλερ, «και ήμουν πολύ ικανοποιημένος, επειδή καθιστούσε πιθανά τα πάντα. Αμέσως ένιωσα ελεύθερος. Οτιδήποτε σκαρφιζόμουν μπορούσε να εφαρμοστεί στην ταινία. Ο Τζάρμους είναι ο σκηνοθέτης για τον οποίο τρέφω τον μεγαλύτερο σεβασμό». Ο Τζάρμους, με τη σειρά του, δηλώνει: «Το ωραίο με τον Ρόμπι είναι ότι ξεκινάει μιλώντας μαζί σου σχετικά με το πώς αντιλαμβάνεσαι την ταινία σου, τι κινεί τους χαρακτήρες. Η ουσία της ταινίας μπαίνει έπειτα στο οπτικό ύφος, στη χρήση του φωτός και του χρώματος, στον τύπο του φιλμ που θα χρησιμοποιήσεις. Ο Ρόμπι θεωρεί τον εαυτό του ένα είδος τεχνίτη, έναν τύπο με έναν φακό, υλικό κινηματογράφησης και φώτα. Εγώ πιστεύω πως είναι ζωγράφος, ένας Βερμέερ που γεννήθηκε σε λάθος αιώνα».

Ο Ρόμπι θεωρεί τον εαυτό του ένα είδος τεχνίτη, έναν τύπο με έναν φακό, υλικό κινηματογράφησης και φώτα. Εγώ πιστεύω πως είναι ζωγράφος, ένας Βερμέερ που γεννήθηκε σε λάθος αιώνα». – Ο Τζιμ Τζάρμους για τον Ρόμπι Μίλερ

Robby Muller EYE 607 O Ρόμπι Μίλερ μαζί με τον Τζιμ Τζάρμους

Robby Muller EYE 607 O Ρόμπι Μίλερ μαζί με τον Ντένις Χόπερ στα γυρίσματα του «Ενας Αμερικανός Φίλος»

Robby Muller EYE 607 O Ρόμπι Μίλερ μαζί με τον Βιμ Βέντερς

Τεράστιες οθόνες τοποθετημένες ανά τριάδες, στις οποίες παίζουν χαρακτηριστικές σκηνές με τρόπο όπου μοτίβα, εμμονές και λεπτομέρειες που απασχολούν τον Μίλερ αναδεικνύονται ξεκάθαρα. Η αίθουσα γίνεται ένα μικρό λούνα παρκ, κυρίως για τους φανατικούς του Τζάρμους, οι οποίοι έχουν την ευκαιρία να δουν σε προοπτική το ζεύγος του «Mystery Train» να σουλατσάρει στο Νάσβιλ, τον Γουέιτς, το Λούρι και τον Μπενίνι να ασφυκτιούν στο κελί και το μνημειώδες ποιητικό πλάνο του «Ο Νεκρός» με τον Ντεπ και το σκοτωμένο ζαρκάδι. Κάπου στο βάθος η Μπιόρκ χορεύει εις τριπλούν, η Εμιλι Γουάτσον πασχίζει να δαμάσει τα κύματα και o Μίκι Ρουρκ έχει γίνει ο Μπουκόφσκι κάτω από τη νέον επιγραφή του Bar Fly.

Robby Muller EYE 607 Εικόνα από την έκθεση

Πέρα από τις ενδιαφέρουσες εκμυστηρεύσεις που προκύπτουν από τις συνεντεύξεις των δημιουργών, αυτό που αξίζει ιδιαίτερα είναι το αρχειακό υλικό που εκτίθεται: σύντομα πειραματικά βίντεο του Μίλερ, σημειώματα από τα γυρίσματα, σενάρια, σκίτσα, κολάζ, τηλεγραφήματα, σημειώσεις στο περιθώριο σεναρίων, ημερολόγια αλλά κυρίως οι ονειρικές του πολαρόιντ καθώς και όλες οι φωτογραφίες που τράβηξε στο περιθώριο των γυρισμάτων. Εδώ βλέπει κανείς μια πραγματική σπουδή στο φως, δημιουργίες που ξεκινούν από το απολύτως τετριμμένο και ακριβώς γι’ αυτό αποδεικνύουν πόσο καλή χρήση των μέσων που είχε στη διάθεσή του μπορούσε να κάνει ο Μίλερ. Μια κουρτίνα που ανεμίζει σε ένα δωμάτιο ευρωπαϊκού ξενοδοχείου φωτογραφίζεται 4 διαφορετικές ώρες της ημέρας, τα νέον φώτα μιας παράγκας στη Σάντα Φε δίνουν ένα κατεξοχήν ζωγραφικό εφέ στην αναλώσιμη πολαρόιντ, ένα ροζ ηλιοβασίλεμα σε ένα πάρκινγκ του Λος Άντζελες δημιουργεί ένα απόκοσμο τοπίο.

Robby Muller EYE 607 Πολαρόιντ του Μίλερ κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «Στην Παγίδα του Νόμου» στη Νέα Ορλεάνη, 1985.

Robby Muller EYE 607 Πολαρόιντ του Μίλερ στο δρόμο για τη Σάντα Φε στο Νέο Μεξικό, 1985.

Το αφοπλιστικό συμπέρασμα που προκύπτει αυτόματα από την αφήγηση που έχουν δημιουργήσει οι επιμελητές της έκθεσης για τον Μίλερ είναι πόσο άρρηκτα συνδεδεμένη είναι η δουλειά του σκηνοθέτη και του διευθυντή φωτογραφίας∙ σε όλες τις περιπτώσεις που το τελικό αποτέλεσμα είναι μεγαλειώδες, αυτό οφείλεται σε μια αγαστή συνεργασία των δυο τους. Ακόμα κι αν δεν τύχει να δείτε την συγκεκριμένη έκθεση, αν βρεθείτε κάποια στιγμή στο Άμστερνταμ, μην παραλείψετε να ρίξετε μια ματιά στο πρόγραμμα του EYE: σίγουρα θα φιλοξενεί μια ακόμα σπουδαία έκθεση και κάποιες ενδιαφέρουσες προβολές. Με το μίνι φέρι-παντόφλα που αναχωρεί πίσω από τον κεντρικό σταθμό της πόλης, σε 3 λεπτά θα είστε εκεί. Φροντίστε μόνο να έχετε πλαστικό χρήμα γιατί καμία συναλλαγή δεν γίνεται με μετρητά.

Όλες οι φωτογραφίες είναι μια ευγενική παραχώρηση του EYE.  

http://flix.gr

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: