«Κάνε το Σωστό» 1989 η καλύτερη ταινία του Σπάικ Λι το Σάββατο 6.10.2018 στο Σχολείο του Σινεμά με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση

Το Σάββατο 6.10.2018 στις 18.30 στο Σχολείο του Σινεμά (Τσαμαδού 26-28, Εξάρχεια) θα προβληθεί με ελεύθερη είσοδο (προαιρετική συνεισφορά) , ανάλυση και συζήτηση η καλύτερη ταινία του Σπάικ Λι «Κάνε το Σωστό» του 1989 με αφορμή την προβολή στις αίθουσες της νέας του ταινίας «Παρείσφρηση». Θέμα συζήτησης Πολιτικός Κινηματογράφος και Σπάικ Λι και ότι άλλο προκύψει από την προβολή της ταινίας. Για αποφυγή ταλαιπωρίας δηλώστε στα τηλ. 2130 159 816 , 6944143564 και στο e-mail : schoolofcinemagr@gmail.com συμμετοχή γιατί ο χώρος είναι μικρός. 

Do the Right Thing (1989)

Είκοσι πέντε χρόνια πριν, τον Ιούνιο του 1989 και λίγο πριν την επίσημη πρεμιέρα στις αίθουσες, μερίδα κριτικών προέβλεπε ότι το αριστούργημα του Σπάικ Λι θα προκαλούσε σοβαρότατα επεισόδια, αν όχι να υποκινήσει μια ολόκληρη εξέγερση, εξαιτίας του θέματός του. Φυσικά τίποτα από αυτά δεν συνέβη και το «Κάνε το Σωστό» ξεκίνησε μια διαδρομή που το αναγόρευσε σε μια από τις πιο κλασικές και καίριες δημιουργίες του αμερικανικού σινεμά, διηγούμενο τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μια πολυφυλετική συνοικία του Μπρούκλιν κατρακυλά στη βία κατά την διάρκεια μιας ασφυκτικά καυτής καλοκαιρινής μέρας.

Πίσω όμως από το πολύχρωμο εθνολογικό μωσαϊκό από χαρακτήρες που γέννησε η πένα του Λι, πίσω από την πρόσκληση «Fight The Power» που απεύθυναν από τα ηχεία οι Public Enemy, πίσω από τις αντικρουόμενες διδαχές του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Μάλκολμ Χ που επικαλείται το φιλμ, πίσω από τον απαράμιλλο συνδυασμό του χιουμοριστικού με το δραματικό κρυβόταν η πιο επίκαιρη και οξυδερκής μελέτη των εύθραυστων διαφυλετικών σχέσεων που ενώνουν, χωρίζουν και απειλούν ανά πάσα στιγμή να τινάξουν την Αμερική στον αέρα.

Do the Right Thing (1989)+

ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΩΣΤΟ (1989)

DO THE RIGHT THING

Στον σημερινό κόσμο της ποπ κουλτούρας, που έχει σε μεγάλο βαθμό επηρεαστεί από τη γλώσσα, τη μουσική, την αισθητική και τις πολιτικές θέσεις του χιπ χοπ, δύσκολα θυμόμαστε ότι κάποτε η δύναμη αυτού του νεανικού κινήματος δεν είχε ακόμα γίνει αισθητή ούτε την είχαν συνειδητοποιήσει οι σκηνοθέτες (και η πολιτιστική βιομηχανία). Ταυτόχρονα, δεδομένου του υλιστικού, ρηχού ύφους που χαρακτηρίζει πλέον το εμπορικό χιπ χοπ και τη μουσική ραπ μερικές φορές θυμόμαστε με δυσκολία ότι αυτή η μουσική ήταν ριζοσπαστική, ανατρεπτική και περήφανα επαναστατική. Αυτή η ταινία κοινωνική διαμαρτυρία του Spike Lee συλλαμβάνει θαυμάσια εκείνη τη στιγμή, όταν η ραπ ήταν γεμάτη οργή και συνείδηση. Εξετάζει εντυπωσιακά τα ζητήματα του ρατσισμού, της φυλετικής περηφάνιας, της ταξικής πάλης, τις χαρές και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής στην πόλη μέσα σε ένα παράδοξα φωτεινό, πολύχρωμο ενσταντανέ. Η ταινία είναι εμπρηστική και διεισδυτική, μια ταινία που γεννήθηκε από το χιπ χοπ, όταν αυτό είχε κάτι να πει,

Ξεκινάει με τη μουσική -τη ρυθμική επίθεση και τις λεκτικές εκρήξεις— των παλαίμαχων ειδώλων του χιπ χοπ Public Enemy. Οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί και οι διαπλεκόμενες καθημερινές ιστορίες τoυς διαφωτίζουν ευρύτερα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα. Κεντρικό ρόλο παίζει ο Μούκι (Lee), ένας διανομέας πίτσας που γυρνά στη γειτονιά παραδίδοντας τις παραγγελίες. Η κάμερα κινείται παντού, καθώς εκείνη κινείται μέσα στην πόλη, Συναντάμε την απαιτητική φιλενάδα του, δύο δύστροπους αλλά αξιαγάπητους ηλικιωμένους (Ruby Dee και Ossie Davis) και τη νεολαία της γειτονιάς, την οποία εκπροσωπούν, μεταξύ άλλων, ο Ρέιντιο Ραχίμ (Bill Nunn) και ο Mπάγκιν Άουτ (Giancarlo Esposito). Γνωρίζουμε επίσης τον Ιταλό ιδιοκτήτη της πιτσαρίας, τον Σαλ (Danny Aiello), του οποίου η διφορούμενη στάση πρos τον μαύρο υπάλληλό του αντανακλάται στη συμπεριφορά του ρατσιστή γιου του Πίνο (John Turturro) και του λιγότερο προκατειλημμένου μικρού Βίτο (Richard Edson). Toυς χαρακτήρες πλαισιώνει ένας βλάσφημος και φαιδρός χoρός μεσήλικων και γέρων μαύρων, οι οποίοι προσφέρουν κωμική ανακούφιση με τα δηκτικά σχόλιά ious πάνω στα καθημερινά γεγονότα.

Καθώς προχωράει τo καλοκαίρι και η θερμοκρασία ανεβαίνει, τα ασήμαντα περιστατικά λαμβάνουν τεράστια σημασία. Οι σεξουαλικές και φυλετικές εντάσεις που κρύβονταν κάτω από τnv επιφάνεια τns καθημερινότητας εκρήγνυνται και η βία που ακολουθεί (βλέπουμε την αγριότητα της αστυνομίας και τη διάλυση μακροχρόνιων σχέσεων) είναι μια σαφής -μεταφορά τns κατάστασης των φυλετικών σχέσεων στην Αμερική του τέλους του 20ού αιώνα.

Το Κάνε το σωστό είναι αμφιλεγόμενη ταινία και πολλοί διαστρέβλωσαν το μήνυμά τns (υποστήριξαν ότι αποτελούσε κάλεσμα σε εξέγερση). Είναι μια αμετανόητα οργισμένη ταινία, γεμάτη εικόνες έρωτα και φιλίας μεταξύ μαύρων τόσο σπάνιες στον αμερικανικό κινηματογράφο. που γίνονται ριζοσπαστικές. Τα φωτεινά χρώματα κυριαρχούν στην οθόνη, οι γωνίες λήψης συχνά θυμίζουν το ύφος των κόμικς και εκφράζουν την ενέργεια τns ραπ.

Είναι μια από τις πιο επιδραστικές ταινίες στην ιστορία του κινηματογράφου όχι μόνο λόγω του χαρακτηριστικού ύφους της, αλλά και επειδή έδωσε στους σκηνοθέτες την άδεια να αντλούν από εμπειρίες του μέχρι τότε το Χόλιγουντ και ο περίφημος ανεξάρτητος κινηματογράφος τις αγνοούσαν ή τις διαστρέβλωναν. 

Πηγή: 1001 Ταινίες που πρέπει να δείτε, Εκδόσεις Κοχλίας

 

Κάνε το σωστό

Το αριστούργημα του Σπάικ Λι «Do the right thing», έκανε πρεμιέρα ανάμεσα σε φιλονικίες. Για πολλούς η ταινία αποτελούσε κάλεσμα σε εξέγερση
13.12.2014
Συντάκτης:
Θωμάς Τσαλαπάτης

Στην Αμερική το χρώμα είναι ταξικός προσδιορισμός. Αυτό μου έρχεται στο μυαλό κάθε φορά που ακούω για κοινωνικές αναταραχές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σχεδόν πάντα ως επανάληψη ενός ανακοινωθέντος που συντάχτηκε εδώ και χρόνια: Νιούαρκ 1967, φυλακές Άττικα 1971, Λος Αντζελες 1992, Σινσινάτι 2001, νεκρός Αφροαμερικανός από τα πυρά της αστυνομίας. Έτσι και τώρα, με αφορμή τα γεγονότα στο Φέργκιουσον του Μιζούρι, τον ξεσηκωμό που προκάλεσαν, τη μαζική διαμαρτυρία «die-in» (όπου οι διαδηλωτές ξαπλώνουν σαν νεκροί στο έδαφος, περιγράφοντας τη δυνητικότητα της δολοφονίας υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες), τις οδομαχίες μεταξύ εκατοντάδων διαδηλωτών και αστυνομικών στο Όκλαντ και το Μπέρκλεϊ, τους φόνους και τους τραυματισμούς που διαδέχτηκαν τον αρχικό φόνο. Αυτό σκέφτομαι, παρ’ όλες τις εκλογές, τις μεταρρυθμίσεις, τις δηλώσεις και τα διαπιστευτήρια. Στην Αμερική το χρώμα είναι ταξικός προσδιορισμός. Αυτό συναντά κανείς στις βιογραφίες που απλώνονται σιωπηλά και μαζικά πίσω από τα τραγούδια της Έλα Φιτζέραλντ, τους κωμικούς μονολόγους του Ρίτσαρντ Πράιορ, τους στίχους των Public Enemy.

Με τρόπο επίμονο επιστρέφει και η αλήθεια μιας ταινίας. Του «Do the right thing», μιας από τις πρώτες ταινίες του Σπάικ Λι. Είναι καλοκαίρι σε κάποια γειτονιά του Μπρούκλιν, μα η ζέστη που όλο και ανεβαίνει είναι ανεξάρτητη της θερμοκρασίας. Η ζέστη ανεβαίνει γύρω από μια ιταλική πιτσαρία στα σπλάχνα μιας μαύρης περιοχής. Εδώ στήνουν καθημερινότητα οι ήρωες της γειτονιάς, τα μόνιμα βλέμματα όμοια με σκοινιά της μπουγάδας που απλώνονται στον δρόμο, οι μαύροι ήρωες αθλητές, κωμικοί και μουσικοί (η αναφορά στο όνομά τους εξευμενίζει, δικαιώνει, δίνει περηφάνια και ταυτότητα). Οι πρόχειρες άτυπες συνελεύσεις της γειτονιάς ανάμεσα σε πειράγματα, αφέλεια και απειλές. Εδώ απλώνονται οι διάλογοι στα αυτοσχέδια παγκάκια, η τιμή της μπίρας, το μπουγέλο από τους παραβιασμένους πυροσβεστικούς κρουνούς, τα καυτά σκαλοπάτια και οι στενοί δρόμοι, το επιθετικό βλέμμα της αστυνομικής περιπολίας. Και ταυτόχρονα οι αδιέξοδες σχέσεις, η φτώχεια και οι χαμένοι χρόνοι πάντα με ένα (έστω ελάχιστο) χαμόγελο στην άκρη των χειλιών. Εδώ θα απλωθούν τα αντικείμενα της μαύρης κληρονομιάς και του αφρικανικού παρόντος, τα σημεία μιας τελετουργίας ταυτότητας: δαχτυλίδια και μενταγιόν, στολές του μπέιζμπολ, κουρέματα και εξαρτήματα. Ενα φορητό ράδιο που δεν σταματά να παίζει χιπ χοπ, οι φωτογραφίες των δολοφονημένων ηρώων. Μα η ζέστη αγνοεί τη θερμοκρασία, ζεσταίνει αυτό που περίμενε βαθιά κατεψυγμένο στη νάρκη και μόλις χτυπήσει το καμπανάκι η ένταση ξεσπά: με αναίτια αφορμή ξεκινά ένας καβγάς στην πιτσαρία, ο νεαρός ράντιο-ραχίμ δολοφονείται από την αστυνομία, βανδαλισμοί, προσαγωγές, διαμαρτυρίες. Μέχρι το ραδιόφωνο να σημάνει το ξεκίνημα της επόμενης μέρας προειδοποιώντας: τα δελτία καιρού επιβεβαίωσαν πως η σημερινή μέρα θα είναι ακόμη πιο ζεστή.

Το πρώτο αυτό αριστούργημα του Σπάικ Λι θα κάνει πρεμιέρα ανάμεσα σε φιλονικίες. Για πολλούς η ταινία αποτελούσε κάλεσμα σε εξέγερση. Ο σκηνοθέτης βέβαια είχε φροντίσει στο κλείσιμο της ταινίας να προσδιορίσει τον αμείλικτο διπολισμό της αλήθειας σε σχέση με την αφροαμερικανική διεκδίκηση, παραθέτοντας δύο διαφορετικά αποσπάσματα. Ενα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και ένα του Μάλκολμ Χ. «Η βία ως μέσο για την επίτευξη φυλετικής δικαιοσύνης είναι ταυτόχρονα λάθος στρατηγικά και ανήθικη. Οφθαλμός αντί οφθαλμού μέχρι να μείνουμε όλοι τυφλοί» λέει μεταξύ άλλων το πρώτο απόσπασμα για να δεχτεί την απάντηση: «Δεν πρεσβεύω τη βία, αλλά ταυτόχρονα δεν είμαι κατά της βίας ως μέσο αυτοάμυνας. Στην περίπτωση της αυτοάμυνας μάλιστα δεν θα την αποκαλούσα καν βία. Θα την αποκαλούσα νοημοσύνη».

Σήμερα η ταινία στέκει αρχειοθετημένη σε σκονισμένα ράφια βιντεοκλάμπ, σε παστωμένα torrents και βίντεο σάιτ κακής ανάλυσης. O Σπάικ Λι έχει χρόνια να γυρίσει καλή ταινία και το αίμα συνεχίζει να κυλά. Μα η προστακτική του τίτλου συνεχίζει να σημαίνει εκκωφαντικά, σαν ανάμνηση, σαν αίσθηση που πέρασε αφήνοντας, σαν θαυμαστικό που υπενθυμίζει τη ζέστη αυτή που ανεβαίνει. Ανεξαρτήτως της θερμοκρασίας και τελικά ανεξαρτήτως της σημαίας προέλευσης της χώρας, της περίπτωσης, του θύματος. Όπου το άδικο ξεχειλίζει μέχρι να ξεσπάσει, Κάνε το σωστό.

http://www.efsyn.gr

Do the Right Thing (1989)++

Κάνε το σωστό
Δημοσίευση: 08 Φεβρουαρίου 2015

Στην ταινία του Σπάικ Λι Do the right thing (Κάνε το σωστό), μια ήσυχη γειτονιά Αφροαμερικανών στο Μπρούκλιν γίνεται πεδίο σύγκρουσης μαύρων, Ιταλο-αμερικανών και αστυνομίας δι’ ασήμαντον αφορμήν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα. Η ρατσιστική, ταξική ένταση ήταν πάντα εκεί, η βίαιη εκτόνωσή της όμως…

Του Γιάννη Κιμπουρόπουλου

Στην ταινία του Σπάικ Λι Do the right thing (Κάνε το σωστό), μια ήσυχη γειτονιά Αφροαμερικανών στο Μπρούκλιν γίνεται πεδίο σύγκρουσης μαύρων, Ιταλο-αμερικανών και αστυνομίας δι’ ασήμαντον αφορμήν, μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα. Η ρατσιστική, ταξική ένταση ήταν πάντα εκεί, η βίαιη εκτόνωσή της όμως εμφανίζεται ως «τυχαία». Οι ήρωες στέκονται αμήχανοι μπροστά στο ερώτημα «με ποια πλευρά». Και η ίδια ειλικρινής αμηχανία κλείνει την ταινία, αντιπαραθέτοντας τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, που χαρακτηρίζει στρατηγικά λάθος και ανήθικη τη βία, στον Μάλκομ Χ, που αντιτάσσει ότι η βία ως μέσο αυτοάμυνας είναι απλή νοημοσύνη.

Σε μιαν ανάλογη ηθικο-πολιτική αμηχανία βρίσκονται όσοι αριστεροί παρακολουθούν το θρίλερ της διαπραγμάτευσης της νέας κυβέρνησης με τους δανειστές, στο οποίο προς το παρόν οι δεύτεροι περιβάλλουν με ένα σαβουάρ βιβρ διαλλακτικότητας έναν σκληρό πυρήνα αδιαλλαξίας. Αυτή η διπροσωπία σχετίζεται με τις ποικίλες αντιθέσεις και τα ιδιαίτερα συμφέροντα χωρών, κυβερνήσεων και πόλων εξουσίας στην Ευρωζώνη, αλλά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι η κατά τα φαινόμενα μακρά διαπραγμάτευση είναι ανοικτή και στη ρήξη και στον συμβιβασμό. Προφανώς οι περισσότεροι αριστεροί πολίτες, φυσικά και οι αριστεροί που δεν ψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ, είναι πιο εξοικειωμένοι με την προοπτική της ρήξης, αν δεν την επιθυμούν κιόλας, και θεωρούν ολέθριο για την όλη Αριστερά έναν συμβιβασμό. Αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβάνονται ότι αυτό δεν είναι αυτονόητο για την πλειοψηφία των πολιτών, που περιέβαλαν με μια εντυπωσιακή ατμόσφαιρα ανακούφισης και εμπιστοσύνης τη νέα κυβέρνηση τις πρώτες μέρες μετά τη νίκη ΣΥΡΙΖΑ.

Οπότε, πώς στέκονται οι αριστεροί πολίτες απέναντι στο δίλημμα «ρήξη ή συμβιβασμός»; Κάνε το σωστό είναι πάλι η υπόδειξη. Αλλά το «σωστό» και το «λάθος» είναι ένας πολύπλοκος συνδυασμός συγκυρίας και συσχετισμών, όχι τόσο εξωτερικών όσο εσωτερικών. Για τους εξωτερικούς συσχετισμούς ισχύος υπάρχει μια φυσιολογική αβεβαιότητα, καθώς από τη μια πλευρά το ευρωπαϊκό ιερατείο, παρά τις επιμέρους αντιθέσεις του, αποδεικνύεται ένας αρκετά συνεκτικός μηχανισμός υπεράσπισης του νεοφιλελεύθερου status quo στην Ευρωζώνη, ενώ από την άλλη πλευρά το κυβερνητικό σχέδιο για το χρέος και την αποδέσμευση από τα Μνημόνια εμφανίζεται σαν ένα work in progress, με σχεδόν καθημερινές εκπλήξεις, παλινδρομήσεις και αναθεωρήσεις, γνωστοποιούμενες συνήθως μέσω των διεθνών ΜΜΕ.

Στους εσωτερικούς συσχετισμούς ισχύος, όμως, που θα καθορίσουν και τις αντοχές της λαϊκής πλειοψηφίας στην ακροβασία μεταξύ ρήξης και συμβιβασμού, το κριτήριο για το «τι είναι σωστό» δεν είναι τόσο αβέβαιο. «Κάνε το σωστό», είναι η σταθερή υπόδειξη προς τους αριστερούς υπουργούς της κυβέρνησης κοινωνικής σωτηρίας, προς τους αριστερούς τεχνοκράτες που τους πλαισιώνουν στο νομοθετικό τους έργο, προς βουλευτές και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που διατάσσονται σε όλη την κλίμακα «ρήξης – συμβιβασμού», προς την ενδοκομματική και εξωκομματική αντιπολίτευση, προς τους αγωνιστές των κινημάτων, προς τους πέραν του ΣΥΡΙΖΑ αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες. Υποθέτει κανείς ότι το κριτήριο του «σωστού» για όλους αυτούς είναι η στοιχειώδης ταξική μεροληψία υπέρ των εργαζόμενων, των ανέργων, των ανάπηρων, των μεταναστών, των άστεγων, των φτωχών αγροτών, των προλεταριοποιημένων μικρομεσαίων, των νέων με το ακρωτηριασμένο μέλλον.

Καθώς εξελίσσεται σαν σκοτσέζικο λουτρό η «μεγάλη διαπραγμάτευση» στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αγαπητοί φίλοι, σύντροφοι, συναγωνιστές υπουργοί και αξιωματούχοι (μικρός είναι ο κόσμος πια, και γνωριζόμαστε), πιάστε μία προς μία τις πολλές «μικρές διαπραγματεύσεις» του εσωτερικού μετώπου. Πάρτε το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης και εφαρμόστε μία προς μια τις δεσμεύσεις του. Πρώτα νομοθετικά -αυτό είναι το εύκολο-, κι ύστερα στην πράξη. Αποκαταστήστε τους βασικούς μισθούς και τις συμβάσεις, δώστε την ευκαιρία στα συνδικάτα να ανασυγκροτηθούν, δώστε κίνητρα συμμόρφωσης στους μικρομεσαίους εργοδότες – ρύθμιση χρεών και «κόκκινων» δανείων-, τσακίστε την εργοδοτική αλητεία της απλήρωτης εργασίας, προστατέψτε τους μικρούς δανειολήπτες, αξιοποιήστε κάθε διαθέσιμο ευρώ υπέρ των ανέργων, δώστε το δωρεάν ρεύμα στα πιο φτωχά νοικοκυριά, εξασφαλίστε από τώρα τον 13ο μισθό στους χαμηλοσυνταξιούχους, καταργήστε τους αντιλαϊκούς φόρους, πάρτε πίσω τους παράνομα απολυμένους, στηρίξτε τους απεργούς της Coca Cola στον αγώνα τους να γυρίσουν στις δουλειές τους, εξασφαλίστε περίθαλψη για όλους, μην αφήσετε κανέναν διαθέσιμο πόρο του κράτους να πάει σε οτιδήποτε άλλο πέρα από τις λαϊκές ανάγκες, προστατέψτε τον μικροκαταθέτη όχι μόνο από τους εκβιασμούς του Ντράγκι, αλλά και από τις πλάνες του. Είναι όλα γραμμένα. Πάρτε τα με όποια σειρά θέλετε, αλλά κάντε το σωστό.

Η λογική είναι απλή. Μια κοινωνική πλειοψηφία που έχει να υπερασπίσει τον ίδιο τον εαυτό της και τους όρους επιβίωσής της μπορεί να ακολουθήσει πιο πρόθυμα μια κυβέρνηση ακόμη και σε μια αναπόφευκτη ρήξη. Ή και να ωθήσει προς αυτήν.

http://www.avgi.gr

Κάνε το … σωστό

Το θέμα του ρατσισμού θίγει η ταινία του μαύρου κινηματογραφιστή του σύγχρονου αμερικανικού κινηματογράφου Σπάικ Λι, που έχει τίτλο «Κάνε το σωστό». Η κινηματογραφική μηχανή του σκηνοθέτη καταγράφει τη ζωή ενός 24ώρου μιας συνοικίας του Μπρούκλιν στην οποία ζουν μαύροι. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί μια ιταλική πιτσαρία. Μια καυτή μέρα του καλοκαιριού σ’ αυτή τη συνοικία όλα θ’ αλλάξουν, όταν Ιταλο-Αμερικανοί και Αφρο-Αμερικανοί θα έρθουν αντιμέτωποι. Ολοι οι άνθρωποι που μέχρι πριν λίγες ώρες ζούσαν ο ένας δίπλα στον άλλο, σε μια δύσκολη στιγμή, θα ανακαλύψουν ότι οι διαφορές τους είναι αγεφύρωτες και θα «αναμετρηθούν» φθάνοντας σε μια τραγική και θλιβερή κατάληξη. Ο σκηνοθέτης επιχειρεί μέσα από το χιούμορ να πλησιάσει το πρόβλημα και την αλήθεια. Το αν τελικά το καταφέρνει βρίσκεται στην κρίση του θεατή. Ο Σπάικ Λι, εκτός από τη σκηνοθεσία, υπογράφει και το σενάριο της ταινίας, ενώ ερμηνεύει και έναν από τους βασικούς ρόλους του έργου. Παίζουν οι Ντάνι Αϊελο, Ρούμπι Ντι και Οσι Ντέιβις

https://www.rizospastis.gr/

Κάνε το σωστό
Ανθή Γιάγκα

Με λένε Ανθή και ζω στην πιο ζεστή πόλη της Ελλάδας, τη Λάρισα. Είμαι δικηγόρος και αγαπώ ό,τι μπορεί να διαβαστεί. Ακόμη και το μενού του ντελίβερι…
Can’t stand it…can’t stand the heat

Ζέστη, πολλή ζέστη. Καύσωνας.
Νέοι και νέες που παίζουν με το νερό των πυροσβεστικών κρουνών, τρεις φίλοι που αράζουν (και σχολιάζουν) κάτω από μια μικρή ομπρέλα, παιδιά που τρέχουν να απολαύσουν μια γρανίτα, ένας ηλικιωμένος που κατεβάζει τις μπύρες τη μία μετά την άλλη.
Ένα εικοσιτετράωρο στο Μπέντφορντ Στάιβεσαντ του Μπρούκλιν-μια από τις πιο κακόφημες περιοχές της Νέας Υόρκης-μέσα από τη ματιά του αφροαμερικανού ηθοποιού και σκηνοθέτη Spike Lee σε μια ταινία που κατατάσσεται στα καλύτερα αμερικάνικα φιλμ όλων των εποχών και έχει θεωρηθεί ως ιδιαίτερα σημαντική πολιτισμικά από την ίδια τη Βιβλιοθήκη του Κονγκρέσου.

Do the right thing, προτρέπει ο τίτλος της ταινίας. Κάνε το σωστό.
Ποιο είναι το σωστό, ο Lee δε μας το λέει.
Μάλλον αφήνει εμάς να αποφασίσουμε εκεί προς το τέλος της ταινίας, όταν πια η ζέστη κορυφώνεται και μαζί και τα πάθη σ’ αυτό το οικοδομικό τετράγωνο του Μπρούκλιν καταλήγοντας σε μια κορύφωση που σε κάνει κρατάς την ανάσα σου.
Εκεί λοιπόν, στο Μπέντοφορν Στάιβεσαντ, μια πολυφυλετική γειτονιά, σε μια ιδιαίτερα ζεστή μέρα, κάθε προκάλυμμα του φυλετικού ρατσισμού και των στερεοτύπων δεν αντέχει και λιώνει.

Η πλοκή διαδραματίζεται ανάμεσα σε πλήθος χαρακτήρων που ο καθένας κάτι προσφέρει-κανείς ρόλος δε φαίνεται να ‘ναι άσκοπος, καμία προσωπική ιστορία δε μας αφήνει με την απορία της ύπαρξής της. Τρεις όμως είναι οι τόποι-σημεία αναφοράς. Ο ραδιοφωνικός σταθμός We Love Radio, το παντοπωλείο του ζευγαριού από την Κορέα και η πιτσαρία του ιταλοαμερικανού Σαλ, την οποία βρίσκουμε πια στο τέλος του φιλμ να ‘ναι απλά αποκαΐδια.
Η πιτσαρία του Σαλ, χρόνια ολόκληρα σ’ αυτή τη γειτονιά, λειτουργεί χωρίς προβλήματα, η συνύπαρξη με τους αφροαμερικανούς που αποτελούν πια την πλειονότητα στη γειτονιά λειτουργεί σε αρμονικά-φαινομενικά τουλάχιστον-πλαίσια. Ο Σαλ μάλιστα έχει προλάβει και έναν »μαύρο» για ντελίβερι μπόι, το Mookie (ρόλο που ερμηνεύει ο ίδιος ο Lee), ενώ, όταν ο ένας από τους γιους του τον παρακαλά να φύγουν από εκεί, εκείνος αρνείται λέγοντας πως έχει μεγαλώσει γενιές και γενιές της γειτονιάς με το φαγητό του και πως πρόβλημα δεν έχει με κανέναν τους.
Όταν, βέβαια, ένας νεαρός του ζητά το λόγο για τις φωτογραφίες στον τοίχο της πιτσαρίας που καμια απ’ αυτές δεν απεικονίζει κάποιον διάσημο αφροαμερικάνο, »κάποιον από τους αδερφούς μας», όπως του λέει, ο Σαλ απλά τον διώχνει από το μαγαζί. Τότε ξεκινά και η προσπάθεια για μποϋκοτάζ στην πιτσαρία μ’ αυτή να συμβολίζει τελικά την καταπίεση αιώνων και τους δύο πόλους »λευκοί-μαύροι».
Το μποϋκοτάζ καταλήγει στο τέλος της ημέρας σε μια δυνατή σκηνή ξεσπάσματος και βίας.

Η ταινία του Lee είναι μια άκρως πολιτική ταινία και άγγιξε το θέμα του φυλετικού ρατσισμού όσο λίγα φιλμ το έχουν κάνει. Και δε μιλάμε βέβαια μόνο για το ρατσισμό εναντίον των αφροαμερικάνων. Σε κάποιο σημείο της ταινίας βλέπουμε ήρωες-εκπροσώπους κάθε διαφορετικής φυλής, να μιλάνε κατά πρόσωπο στην κάμερα εξαπολύοντας στερεότυπα, παράλογες διδαχές και ρατσιστικά λογύδρια ο ένας για τον άλλον. Αμφίδρομο λοιπόν, το παιχνίδι και τελικά άρρωστο.

Το Do the right thing γυρίστηκε μάλιστα δυο χρόνια μετά το ρατσιστικό έγκλημα στο Howard Beach του Queens, τότε που τρεις λευκοί επιτέθηκαν σε τρεις μαύρους, εκ των οποίων ένας, ο Michael Griffith σκοτώθηκε από διερχόμενο όχημα στην προσπάθειά του να ξεφύγει από τον ξυλοδαρμό. Ο Lee δεν έμεινε σ’ εκείνο το περιστατικό, το χρησιμοποίησε όμως ως αφορμή για να πλάσει στο μυαλό του το δικό του σενάριο και κατάφερε πράγματι να αποτυπώσει ολοζώντανα το φυλετικό ρατσισμό και τις αντιθέσεις σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Το σκηνικό που στήθηκε για την εξέλιξη της πλοκής φαίνεται πως ήταν και το ιδανικό. Ο καύσωνας εξάπτει τα πνεύματα και φέρνει τις εντάσεις στα άκρα.

Ο Lee μάλιστα είχε πει σε συνέντευξή του στο περιοδικό Rolling Stone πως ήθελε να δημιουργήσει μαζί με το φωτογράφο της ταινίας το απόλυτο σκηνικό καύσωνα. »Ήθελα οι άνθρωποι να ιδρώνουν και μόνο που παρακολουθούν την ταινία. Ακόμη κι αν βρίσκονται σε χώρο με κλιματισμό». Και τα κατάφερε περίφημα. Παρακολουθώντας νιώθεις τους βαθμούς να ανεβαίνουν και ν’ ανεβαίνουν κι ίσως και να μην έχουν ταβάνι τελικά.

Το φιλμ τελειώνει με δύο ρητά. Ένα του Martin Luther King κι ένα του Malcolm X. Ρητά που κινούνται κι αυτά στο μοτίβο της ταινίας που ήδη μας έχει κάνει να αναρωτηθούμε ποιο είναι τελικά το σωστό που πρέπει να κάνουμε. O Lee δεν παίρνει ξεκάθαρη θέση κι έτσι παραθέτει τα ρητά ως το επιστέγασμα των όσων μας διηγήθηκε. Σαν να μας λέει: Εγώ σας τα ‘πα, τώρα αποφασίστε μόνοι σας.

«Violence as a way of achieving racial justice is both impractical and immoral. It is impractical because it is a descending spiral ending in destruction for all. The old law of an eye for an eye leaves everybody blind. It is immoral because it seeks to humiliate the opponent rather than win his understanding; it seeks to annihilate rather than to convert. Violence is immoral because it thrives on hatred rather than love. It destroys a community and makes brotherhood impossible. It leaves society in monologue rather than dialogue. Violence ends by defeating itself. It creates bitterness in the survivors and brutality in the destroyers.» -Martin Luther King

«I think there are plenty of good people in America, but there are also plenty of bad people in America and the bad ones are the ones who seem to have all the power and be in these positions to block things that you and I need. Because this is the situation, you and I have to preserve the right to do what is necessary to bring an end to that situation, and it doesn’t mean that I advocate violence, but at the same time I am not against using violence in self-defense. I don’t even call it violence when it’s self-defense, I call it intelligence.»- Malcolm X

Do the right thing (Κάνε το σωστό) (1989)
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Spike Lee
Διάρκεια: 2 ώρες

http://enfo.gr

Do the right thing (1989)
08 May, 2017

Ο νεαρός τότε Spike Lee παρουσίασε στο κοινό ένα έργο που κατέληξε να γίνει ένα από τα πιο αδιαφιλονίκητα κλασικά αριστουργήματα της μεγάλης οθόνης που βασίζεται σε τραγικό αληθινό γεγονός. Εκρηκτικό έργο, διηγείται τις συνθήκες κάτω από τις οποίες μια πολυφυλετική συνοικία του Μπρούκλιν κατρακυλά στη βία κατά την διάρκεια μιας ασφυκτικά καυτής καλοκαιρινής μέρας.

Γράφει η Παρασκευή Γιουβανάκη

Στόχος του σκηνοθέτη ήταν το έργο του να αποτελέσει έναν στοχασμό πάνω στην ευρύτερη έννοια του ρατσισμού καθώς στην Αμερική της δεκαετίας του ’80 σημειώθηκαν απειλητικές φυλετικές ισορροπίες. Κάτι που μας θυμίζει έντονα το σήμερα.

Η σκηνοθεσία άλλοτε απότομη και περίεργη τραβώντας πλάνα από ασυνήθιστες γωνίες (γεγονός που τονίζει επιτυχημένα την διαφορετικότητα των φυλών) άλλοτε χιουμοριστική (αλησμόνητη η παρουσία του radio Dj, Samuel L. Jackson) και καυστική, αλλά πάντα υπό τους ήχους και την καθοδήγηση του «Fight The Power» των Public Enemy που έχει καθοριστικό ρόλο στην πλοκή, χτίζει την πιο επίκαιρη και βαθιά μελέτη πάνω στις διαφυλετικές σχέσεις. Η ολοκλήρωση της τρίτης πράξης του σεναρίου καλεί τον θεατή να προβληματιστεί για το τι είδε. Αλλά όχι μόνος του. Το θέμα σηκώνει πολύ συζήτηση.

Ο Lee εμπνεύστηκε τον τίτλο της ταινίας του από ένα γνωμικό του έγχρωμου ακτιβιστή Μάλκολμ Χ, μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που πέρασαν ποτέ από τα χρονικά της ανθρωπότητας.

Στο τέλος της ταινίας, πριν τους τίτλους τέλους, εμφανίζονται στην οθόνη δύο ρητορικά χωρία, ένα δια στόματος του ηγέτη Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και το επόμενο από τον Μάλκολμ Χ. Και οι δύο υπήρξαν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της μαύρης φυλής. Και οι δύο δολοφονήθηκαν.

Αξίζει να αναφερθεί κατά λέξη τουλάχιστον ένα από τα δύο:

«Nομίζω ότι υπάρχουν πολλοί καλοί άνθρωποι στην Αμερική, αλλά υπάρχουν κι αρκετοί κακοί άνθρωποι στην Αμερική και οι κακοί φαίνεται να έχουν όλη την εξουσία και να βρίσκονται στις θέσεις εκείνες που εμποδίζουν, μπλοκάρουν, όσα εσείς και εγώ έχουμε ανάγκη. Κι επειδή έτσι έχει η κατάσταση, εσείς και εγώ πρέπει να συντηρούμε το δικαίωμα του να κάνουμε οτιδήποτε είναι εφικτό προκειμένου να βάλουμε ένα τέλος σε αυτήν την κατάσταση-χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπερασπίζομαι τη βία, αλλά συνάμα δεν είμαι ενάντια στη χρήση βίας σε περίπτωση αυτοάμυνας. Δεν αποκαλώ καν βία την αυτοάμυνα. Την αποκαλώ εξυπνάδα.» Μάλκολμ Χ

Ένα έργο που δέχτηκε πόλεμo από τα τότε μέσα και κριτικούς, λίγο πριν την προβολή του στις αμερικάνικες αίθουσες (αφού καταχειροκροτήθηκε στην παγκόσμια πρεμιέρα της στο φεστιβάλ Καννών που προηγήθηκε). Ο «πόλεμος» ξεκίνησε με αφορμή την αποχώρηση των συντελεστών από τα στούντιο της Paramount η οποία ζήτησε από τον Spike Lee να αλλάξει το τέλος, να του δώσει (τι άλλο?) μια πιο χαρούμενη ατμόσφαιρα. Ως απάντηση ήρθε η άρνηση και η μετέπειτα αναζήτηση για νέα στέγη η οποία βρέθηκε στην Universal. Oι φωνές των Αμερικανών κριτικών έσκουζαν πως με η ολοκλήρωση της ιστορίας που ο δημιουργός είχε διαλέξει, θα προκαλούσε έντονες διαμάχες και εντάσεις και πως οι νεαροί, μαύροι κυρίως, θεατές, θα έπαιρναν το παράδειγμα του νεαρού πρωταγωνιστή. Φυσικά και δεν σημειώθηκαν επεισόδια. Εμείς ευγνωμονούμε ακόμη και σήμερα, 26 χρόνια μετά, την αρνητική απόφαση του Lee για να προσφέρει ένα παραμυθένιο τέλος.

http://alterthess.gr/

http://alterthess.gr/

Σεμινάριο Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου (Ι), Φθινόπωρο 2018- Εισαγωγή στην Τέχνη του Κινηματογράφου
Σεμινάριο Δημιουργίας Ντοκιμαντέρ Φθινόπωρο 2018
Σεμινάριο Ιστορίας Κινηματογράφου 2018 σε 11 Μαθήματα από 14 Οκτωβρίου 2018
ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΤΟ ΜΟΝΤΑΖ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» – Φθινόπωρο 2018

Σεμινάριο Συγγραφής Σεναρίου – Οκτώβριος 2018

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: