Tο μαχαίρι στο νερό (1962) του Ρομάν Πολάνσκι || ένα από τα καλύτερα σκηνοθετικά ντεμπούτα του κινηματογράφου

ż w wodzie

(Tο μαχαίρι στο νερό)

του Roman Polański

H πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Pομάν Πολάνσκι, που γύρισε στην Πολωνία και μετά από αυτήν έφυγε για πάντα από τη χώρα για να γίνει κοσμοπολίτης κινηματογραφιστής. H ταινία είχε κακή υποδοχή στην Πολωνία, κέρδισε το βραβείο της κριτικής στο Φεστιβάλ της Bενετίας, προβλήθηκε στη Γαλλία χωρίς καμιά επιτυχία, ενώ στις H.Π.A. εντυπωσίασε τους κριτικούς και προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας.

Eδώ και χρόνια συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο μοντέρνα, ανανεωτικά ως προς τη μορφή και τη δραματουργία, έργα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Θέμα της ταινίας είναι η αλληλεπίδραση δύο ανταγωνιστικών προσωπικοτήτων μέσα σ’ έναν περιορισμένο χώρο. O Aντρέι, ένας πετυχημένος τριανταεξάρης και η γυναίκα του Kριστίν ταξιδεύουν χαράματα στους έρημους δρόμους και παραλίγο να χτυπήσουν με το αυτοκίνητό τους έναν περιπλανώμενο δεκαεννιάχρονο φοιτητή που τους κάνει ωτοστόπ. O Aντρέι αποφασίζει να τον πάρουν μαζί τους στο γιωτ, όπου θα περάσουν το γουηκέντ σε μια λίμνη, πρόσκληση που αποτελεί και ένα είδος πρόκλησης σε αναμέτρηση, με το νεαρό, με τη γυναίκα του και τον ίδιο του τον εαυτό. Για όσο ο νεαρός έχει στα χέρια του το φετίχ της δύναμής του, ένα μαχαίρι, διατηρείται μια ισορροπία ανάμεσά τους και ο ανταγωνισμός παραμένει στα όρια του παιχνιδιού. Aπό τη στιγμή όμως που το μαχαίρι θα πέσει στο νερό, οι χαρακτήρες απογυμνώνονται στα βαθύτερα, αν και πάντα διφορούμενα, κίνητρά τους και τα πράγματα θα οδηγηθούν στα άκρα: στη διάσπαση αυτής της γεμάτης εντάσεις και υπονοούμενα τριαδικής σχέσης. H αισθητική της ταινίας είναι κάθε άλλο παρά εξεζητημένη, δηλαδή φορμαλιστική. Ίσως μόνον η μουσική της ν’ ακούγεται σήμερα κάπως αφελής. Aντίθετα, τα σφιχτά πλάνα και η ευρηματικότητα στις εναλλαγές των γωνιών λήψης αξιοποιούν με εκπληκτικό τρόπο τις δυνατότητες διεύρυνσης του περιορισμένου χώρου, αναιρώντας έτσι κάθε αίσθηση θεατρικότητας. Oι υποφωτισμένες σκηνές, στις ώρες που χαράζει, προσδίδουν στην ταινία την αυθεντικότητα της ντοκιμαντερίστικης καταγραφής. Aν και το μεγάλο ατού της είναι μάλλον η γενναιόδωρη διάρκεια των πλάνων και των σκηνών στο τελικό μοντάζ, που κάνουν μια σεναριακή ιστορία μάλλον προορισμένη για μεσαίου μήκους, μια μεγάλη ταινία.

Σωτήρης Ζήκος

Tο μαχαίρι στο νερό / Nóż w wodzie. Σκηνοθεσία: Pομάν Πολάνσκι. Σενάριο: Pομάν Πολάνσκι, Γιέρι Σκολιμόφσκι, Γιακούμπ Γκόλντμπεργκ. Παίζουν: Λεόν Nιέμτζικ, Γιολάντα Oυμέκα, Zίγκμουντ Mαλάνοβιτς. Πολωνία, 1962, 94′

http://www.cinephilia.gr

ΜΑΧΑΙΡΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΜΑΧΑΙΡΙ ΣΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

Από την πρώτη του ταινία μεγάλου μήκους, ο Roman Polanski κάνει μια ώριμη ταινία με τρεις μόνο ηθοποιούς. Φαίνεται από το ξεκίνημά της κινηματογραφικής του καριέρας, αλλά και από τις σπουδαστικές του ταινίες, θέλει να δοκιμάσει τον τρόπο αφήγησής του. Ακολουθεί την πρόκληση να έχει λίγους χαρακτήρες και τη δυσκολία να διατηρεί συνεχώς το ενδιαφέρον του θεατή.

Η ταινία, «Μαχαίρι στο νερό», ξεκινά με ένα ζευγάρι που θέλει να πάει με το ιστιοπλοϊκό τους μια βόλτα. Στο δρόμο θα βρουν ένα νεαρό που τελικά θα τον πάρουν μαζί τους. Υπάρχει μια κόντρα ανάμεσα στον άντρα και τη γυναίκα, η οποία είναι φανερή και στο νεαρό που θα τους ακολουθήσει μέχρι το πλοιάριό τους. Οι συμπεριφορές προς το νεαρό πρόσκαιρο φίλο τους συνεχώς αλλάζουν. Μαζί με αυτές αλλάζει και το αφηγηματικό τοπίο, από εχθρικό σε φιλικό και το αντίστροφο, από τον άντρα προς το νεαρό και ακολούθως από τη γυναίκα προς το κοινό τους φίλο.

Πολύ γρήγορα αυτή η συναναστροφή θα αποκτήσει ερωτικά στοιχεία, τα οποία πολύ δύσκολα εκδηλώνονται. Ο χώρος, μέσα στο ιστιοπλοϊκό, γίνεται πολύ μικρός και οι επαφές θέλουν να δημιουργήσουν άλλες συμπεριφορές, όπου η γυναίκα είναι το κέντρο του τριγώνου. Το ερωτικό στοιχείο αρχίζει να εκδηλώνεται και συγκρούεται με το φιλικό, με τις αντιθέσεις δημιουργείται μια πανσπερμία συμπεριφορών που στο τέλος θα μας δώσουν μια εικόνα του ζευγαριού, μέσα από τις αντιφάσεις τους.

Μια μικρή ερωτική γεύση από το νεαρό Πολάνσκι.

Ο έρωτας θα εκδηλωθεί προς το τέλος, όταν ο άντρας θα επιτεθεί στο νεαρό, θα τον πετάξει στη θάλασσα, για να πάει να το βρει και να το σώσει, αλλά αυτός ο νεαρός, στη συνέχεια, θα πάει πίσω στο πλοιάριο για να φιλήσει τη γυναίκα, χωρίς όμως να προχωρήσει στην ερωτική πράξη. Μια ντροπαλή εκδήλωση της ερωτικής πράξης από το νεαρό σκηνοθέτη ή μια μικρή γεύση των συμπεριφορών της πολωνικής κοινωνίας; Θα φύγει για να αφήσει το τοπίο ελεύθερο στο αντρόγυνο να συνεχίσει τη ζωή του. Φαίνεται ότι το πέρασμά του δεν άφησε και πολλά σημάδια στο συζυγικό τοπίο, άλλωστε το όνομά του δεν αναφέρεται καθόλου. Η επιστροφή μοιάζει πολύ με τον ερχομό τους, βαριά ατμόσφαιρα, λίγα λόγια, μια ιδιότυπη σχέση φιλίας και αγάπης.

Ο Polanski σκιαγραφεί αυτό το ανθρώπινο τοπίο με διακριτικότητα και ευγένεια. Η κάμερα δείχνει αυτά που είναι απολύτως απαραίτητα, αφήνει να εννοηθούν αυτά που ο θεατής θα θέλει να επινοήσει και να δημιουργήσει, με τη φαντασία του, αυτό το τοπίο που θέλει. Ο σκηνοθέτης θα το διευκολύνει με τα στοιχεία που του δίνει και τον προκαλεί να δημιουργήσει τα υπόλοιπα. Μαζί με αυτό το τρίο θα δούμε μια πολύ μικρή γωνία της Πολωνίας, κάτι που θα είναι ένα αναφερόμενο της χώρας του. Μόνο για αυτό, αυτή η ταινία αξίζει να μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου. Μια άσκηση ύφους και μια πετυχημένη άσκηση του νεαρού σκηνοθέτη που μόλις ανοίγει τα φτερά του.

Γιάννης Φραγκούλης

http://www.filmandtheater.gr/

Μαχαίρι στο Νερό / Knife In The Water

Ένας περιπλανώμενος νεαρός διαταράσσει τις ισορροπίες στο εσωτερικό ενός ζευγαριού και μετατρέπει μια ξέγνοιαστη εκδρομή στη λίμνη σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι ερωτικής αντιπαράθεσης και εξουσίας. Με ένα από τα καλύτερα σκηνοθετικά ντεμπούτα στην ιστορία του κινηματογράφου, ο Πολάνσκι κέρδισε την πρώτη υποψηφιότητα της χώρας του στα ξενόγλωσσα Όσκαρ και έβαλε σε δυναμική τροχιά την ένδοξη καριέρα που ακολούθησε. Προβάλλεται σε ψηφιακά αποκατεστημένη κόπια.

Πρώτο πολωνικό φιλμ που κέρδισε υποψηφιότητα για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, το «Μαχαίρι στο Νερό» έμελλε να είναι ο αρχικός αλλά καθοριστικός σταθμός της ένδοξης σκηνοθετικής καριέρας του Ρόμαν Πολάνσκι. Ένας νεαρός που κάνει οτοστόπ καταλήγει σε ένα ιστιοπλοϊκό με ένα ζευγάρι αγνώστων για να περάσει μαζί τους το Σαββατοκύριακο στην λίμνη. Καθώς το σκάφος ανοίγεται στα νερά, οι δύο άνδρες προσπαθούν να εντυπωσιάσουν την γυναίκα και μοιραία έρχονται σε αντιπαράθεση. Μια απρόσμενη καταιγίδα αναγκάζει και τους τρεις να στριμωχτούν κάτω από το κατάστρωμα, αλλά σύντομα η ένταση κλιμακώνεται ανεξέλεγκτα.

Μια απλή ιστορία, τρεις χαρακτήρες, ένα σκηνικό και οι ευρηματικοί διάλογοι του Γέρζι Σκολιμόφσκι συνθέτουν ένα ψυχολογικό θρίλερ το οποίο μένει στην ιστορία ως ένα από τα καλύτερα σκηνοθετικά ντεμπούτα του κινηματογράφου. Κ.Θ

ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Roman Polanski

ΣΕΝΑΡΙΟ: Jakub Goldberg, Roman Polanski, Jerzy Skolimowski

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Jerzy Lipman

ΜΟΥΣΙΚΗ: Krzysztof Komeda

ΜΟΝΤΑΖ: Halina Prugar-Ketling

ΗΘΟΠΟΙΟΙ: Leon Niemczyk, Jolanta Umecka, Zygmunt Malanowicz

ROMAN POLANSKI

Γεννημένος στο Παρίσι, ο 85χρονος Ρομάν Πολάνσκι σπούδασε στην περίφημη σχολή του Λοτζ στην Πολωνία. Ένας θρύλος του παγκόσμιου σινεμά, ο Πολάνσκι έχει προταθεί 5 φορές για Όσκαρ, έχει κερδίσει μία και έχει βραβευθεί σε κάθε μείζον φεστιβάλ παγκοσμίως.

ΦΙΛΜΟΓΡΑΦΙΑ (ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ)

2011 Carnage

2002 The Pianist

1999 The Ninth Gate

1988 Frantic

1976 The Tenant

1974 Chinatown

1968 Rosemary’s Baby

1966 Cul-de-sac

1965 Repulsion

1962 Knife in the Water

http://www.aiff.gr

ΜΑΧΑΙΡΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

(KNIFE IN THE WATER/NOZ W WODZIE)

Σκηνοθεσία: Roman Polanski

Σενάριο: Roman Polanski, Jakub Goldberg, Jerzy Skolimowski

Φωτογραφία: Jerzy Lipman

Μοντάζ: Halina Prugar-Ketling

Μουσική: Krzysztof Komeda

Ήχος: Halina Paszkowska, Jerzy Szawlowski

Καλλιτεχνική διεύθυνση: Jerzy Bossak

Μέικαπ: Zdzislaw Papierz

Παίζουν: Leon Niemczyk (Αντρέι), Jolanta Umecka (Κριστίνα), Zygmunt Malanowicz (νεαρός)

Παραγωγός: Stanislaw Zylewicz

Εταιρεία παραγωγής: Zespol Filmowy Kamera

Έτος παραγωγής: 1962

Χώρα παραγωγής: Πολωνία

Διάρκεια: 94΄

Χρώμα: ασπρόμαυρη

Aspect ratio: 1.37:1

Είδος: δράμα.

[έναρξη πολύ σύντομα της Λέσχης Ανάγνωσης Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι -Σεμινάρια Κινηματογράφου στο Σχολείο του Σινεμά από Σεπτέμβριο 2019 (Σκηνοθεσίας και για τάμπλετ και κινητά, Ιστορίας και Κριτικής Κινηματογράφου, Σεναρίου, Σεμινάριο Σκηνοθεσίας και Κινηματογραφικής Υποκριτικής «ΚΑΝΤΟ ΟΠΩΣ Ο ΜΠΕΡΓΚΜΑΝ», Μοντάζ (adobe premiere και Avid)- Πληροφορίες στα τηλέφωνα 2130 159 816, 6944143564)] .

Robert Lepage Kanata Επεισόδιο 1ο, η διαμάχη || Κριτική Γιάννη Καραμπίτσου: Χάθηκε μια Μοναδική Ευκαιρία για κάτι  ανεπανάληπτο

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: