Παράσιτα (2019) Σκηνοθέτης: Μπονγκ Τζουν Χο || Κριτική του Νεκτάριου Σουλδάτου

Η ιστορία δύο οικογενειών στην Κορέα, μιας πλούσιας και μιας φτωχής που αρχικά κινούνται παράλληλα. Η εισαγωγή δείχνει να έχει εγκλωβίσει τη φτωχή οικογένεια σε ένα ημιυπόγειο, με τα συνεπακόλουθα προβλήματα. Σε κάποια στιγμή φαίνεται οι δύο ιστορίες να συγκλίνουν και να συναντούνται, αφού η φτωχή οικογένεια βρίσκει -νόμιμο αλλά όχι ηθικό- τρόπο να εισχωρήσει στη βίλα της πλούσιας – δικαιώνοντας τον τίτλο της ταινίας. Η τύχη (με την κατάλληλη ώθηση) φαίνεται να χαμογελάει στους ήρωές μας.

Η ταινία ελίσσεται άνετα και αβίαστα ανάμεσα στα είδη. Τοποθετείται ως κοινωνικό δράμα, εξελίσσεται σε κωμωδία, και αγγίζει αλήθειες της τραγωδίας. Στην τραγωδία το δυσοίωνο τέλος είναι προδιαγεγραμμένο και αναπόφευκτο, σε αυτήν την ταινία το μέλλον μοιάζει ευέλικτο, μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Το χιούμορ, οι σκηνές δράσης, και προβληματισμοί τάξης, φτώχειας, ίσων ή στην πραγματικότητα άνισων ευκαιριών κοινωνικής κινητικότητας δεν έχουμε συνηθίσει να συνυπάρχουν. Εδώ όλα μαζί συμπαρασύρουν τη δραματουργία.

Το ταξικό ζήτημα λείπει από πολλές ταινίες λόγω πιθανής άγνοιας και έλλειψης βιώματος. Το χιούμορ επίσης δεν κυριεύει τέτοιου είδους ταινίες. Οι σκηνές δράσης σε ευρωπαϊκές ταινίες συχνά αντικαθίστανται από διάλογους εκ του ασφαλούς. Εδώ ζητήματα τίθενται, το χιούμορ είναι κυρίαρχο στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας, η δράση προχωράει με αμείωτο ενδιαφέρον.

Όταν ξεκινάς από χαμηλά δεν έχεις περιθώριο να πέσεις. Όταν όμως ανεβαίνεις απότομα, υπερβάλλοντας δυνάμεις ή εξαπατώντας, η πτώση μοιάζει σα φυσική συνέχεια της πορείας προς την κορυφή. (Και στην ορειβασία διδάσκεται ότι το 80% των ατυχημάτων συμβαίνουν στην κατάβαση, επειδή οι ορειβάτες καταβάλουν τις τελευταίες τους δυνάμεις μέχρι την κορυφή)

Η συστημική ψυχολογία εξετάζει την οικογένεια ως ενιαίο σύστημα. Αν νοσεί ή αν πετυχαίνει κάποιο μέλος του συστήματος, συνεργεί σε αυτό όλο το σύστημα, ακόμα κι αν τα αποτελέσματα των ισορροπιών δυνάμεων και πιέσεων εκδηλώνονται σε ένα μόνο άτομο που λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας. (Η πλούσια οικογένεια λειτουργεί ως φόντο δράσης, και μιλάμε κυρίως για τη φτωχή οικογένεια, η οποία λειτουργεί ως πρωταγωνιστής της ταινίας.) Εδώ η οικογένεια, παρουσιάζεται αδιαίρετη. Τα σχέδια που συνεχώς ανανεωμένα θέτουν σε εφαρμογή και τα αποτελέσματά τους, η επιτυχία και τα προβλήματα δεν πέφτουν σε ένα μέλος. Βρίσκουν όλους μαζί συνεχόμενα ή ακόμα και σχεδόν ταυτόχρονα, διατρανώνοντας με αυτόν τον τρόπο το αδιαίρετο του συστήματος. «Έχω ένα σχέδιο» είναι μια επαναλαμβανόμενη ατάκα της ταινίας, κι οι ήρωες, κι οι θεατές μαζί συγκεντρώνονται να ακούσουν. Ακόμα και στα πιο παράτολμα σχέδια, δε φαίνεται να υπάρχει αντίδραση, ή έστω ενδοιασμοί κι αντίθετη άποψη ή λογική κριτική. Το σύστημα λειτουργεί ενιαία.

«Το μυαλό είναι σαν το νερό», σύμφωνα με ένα γνωμικό. «Όταν είναι ταραγμένο, είναι δύσκολο να δεις. Όταν είναι ήρεμο, όλα φαίνονται καθαρά.» Οι ήρωές μας δε δείχνουν να βλέπουν καθαρά, κι οι πράξεις τους ακολουθούν.

Οι πράξεις μας με τα αποτελέσματά τους δείχνουν να καθορίζουν τη ζωή μας και να πληρώνουμε – ή να πληρωνόμαστε- για αυτά. Καθ’ ότι πλήρες σημαίνει ολόκληρο, πληρώνω σημαίνει ολοκληρώνω. Το θέμα όμως είναι αν πληρώνουμε για τις πράξεις μας, για την κοινωνική μας τάξη, ή για τα λάθη της κοινωνίας ολόκληρης. “Η ζωή είναι αυτό που συμβαίνει πέρα από τα σχέδιά μας. Λες όλοι αυτοί οι άνθρωποι να είχαν προγραμματίσει να βρίσκονται εδώ;” Λέει κάποια στιγμή ο πατέρας της φτωχή οικογένειας.

Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του θεωρεί ότι οι άνθρωποι οργανωνόμαστε σε κοινωνία για να παλεύουμε από κοινού για τα κοινά συμφέροντα και τις κοινές ανάγκες. Όταν η κοινωνία περιέχει δομικές ανισότητες, πλούσιοι και φτωχοί έχουν αντίθετα συμφέροντα, και τότε νομοτελειακά συγκρούονται. Μία θεωρία που περίπου 23 αιώνες αργότερα επανήρθε δριμύτερη κι επαναδιατυπώθηκε ως πάλη των τάξεων, και εμφανίζεται μεταξύ των 2 οικογενειών της ταινίας, των πλούσιων και των φτωχών.

Είμαστε σαν τις κατσαρίδες. Όταν ανάβει το φως εξαφανιζόμαστε να μη μας πατήσουν.” Καθορίζει κάποια άλλη στιγμή η μητέρα την κοινωνική τους θέση.

Η οικογένεια βεβαίως είναι ένα σύστημα, που ως μέλος συμμετέχει σε ένα μεγαλύτερο σύστημα, την κοινωνία. Από αυτής της άποψης, η κριτική ασκείται αμφίπλευρα σε πλούσιους και φτωχούς. Η φτωχή οικογένεια μοιάζει να κάνει ότι είναι φυσικό για την τάξη της. Η πλούσια οικογένεια το ίδιο. Ότι ζητάει η κοινωνία κι η οικονομία, που ως ανώτατη αρχή κι επιστήμη, μεσαιωνική ελέω θεού εξουσία, ή ακόμα και ξεχωριστή θεότητα υπεράνω κάθε αμφισβήτησης καθορίζει τις ζωές των ανθρώπων, καλών πιστών ( πλουσίων) και απίστων (φτωχών).

Κι έτσι, σύμφωνα με την ταινία, φαίνεται δυνατόν να ξεγελάσουμε την ταξική μας θέση και να ζήσουμε ως παράσιτα, για πολύ ή για λίγο. Μόνο που μέσα στα πλεονεκτήματα που θα αποκομίσουμε αντικαθιστώντας κάποιους ανθρώπους, θα μας έρθουν και τα προβλήματά τους που δεν είχαμε καν υποψιαστεί ότι υπάρχουν. «Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ζουν σε υπόγεια. Αν βάλεις μαζί και τα ημιυπόγεια.» Και, παρά τις αποτυχίες, ξεχνώντας τα τραγικά αποτελέσματα των προηγούμενων σχεδίων και προσπαθώντας να διορθώσουμε τις συνέπειες τους, το όνειρο της κοινωνικής ανόδου αναγεννιέται επιτακτικότερο, απαιτητικότερο, αδηφάγο, με νέα σχέδια.

seminaria kinimatografou 2019-2020

Σεμινάριο Ιστορίας Κινηματογράφου 2019-2020

Σεμινάριο Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου-Δημιουργίας Ταινίας Μικρού Μήκους 2019-2020 (και με κινητό, tablet, mirrorless ή GOPRO κάμερες)

Σεμινάριο Δημιουργίας Ντοκιμαντέρ 2019-2020 || ξεκινάν τα μαθήματα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.