Θεατρική στήλη «Ειμαρμένη» │Ανδρέας Ζαφείρης: «Όσο κι αν αυτό το δυστοπικό τοπίο γύρω μας φαίνεται παντοδύναμο, τόσο ο ποιητής όσο και ο μεμονωμένος άνθρωπος οφείλουν να γνωρίζουν ότι ουτοπία δεν είναι να πιστεύεις ότι θα αλλάξουν τα πράγματα, αλλά να πιστεύεις ότι θα μείνουν όπως είναι αυτή τη στιγμή». Επιμέλεια συνέντευξης: Ελίνα Καρδιακού, θεατρολόγος.

 

Η θεατρική στήλη Ειμαρμένη γίνεται μόνιμη και εμπλουτίζεται διαρκώς. Σε αυτά τα πλαίσια σήμερα φιλοξενούμε την πρώτη μας συνέντευξη με τον Ανδρέα Ζαφείρη, συγγραφέα του έργου Κατερίνα Γώγου: Το γαμώτο που δεν έζησα που παρουσιάζεται αυτή την περίοδο στον αυτοδιαχειριζόμενο Χώρο 2510.

 

Το «Κρυφό Σχολειό του Σινεμά» ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ιδρύεται σήμερα 11 Οκτωβρίου του 2021

«Κατερίνα Γώγου: Το γαμώτο που δεν έζησα», του Ανδρέα Ζαφείρη. ||| Παρουσίαση: Ελίνα Καρδιακού, θεατρολόγος στο πλαίσιο της Νέας Θεατρικής Στήλης «Ειμαρμένη»!!

andreas zafeiris 001+

Ποια στοιχεία στην καλλιτεχνική δημιουργία και την προσωπικότητα της Κατερίνας Γώγου κέντρισαν τη φαντασία σου για να δημιουργήσεις ένα έργο αφιερωμένο σε εκείνη;

Η Κατερίνα Γώγου διατρέχει, βιολογικά τουλάχιστον, μία από τις πιο κρίσιμες, αν όχι την πιο κρίσιμη περίοδο της Νεοελληνικής ιστορίας. Γεννήθηκε το 1940, έφυγε από τη ζωή το 1993 και μέσα σε αυτά τα 53 χρόνια η χώρα μας γνώρισε κατοχή, εμφύλιο ένα ιδιόμορφο, ολοκληρωτικού τύπου καθεστώς, το μετά τον εμφύλιο καθεστώς, δικτατορία, μία μεταπολίτευση με έντονα ριζοσπαστικά πολιτικά χαρακτηριστικά, την άνοδο ενός σοσιαλδημοκρατικού κόμματος στην εξουσία και τις αντίστοιχες κοινωνικές μετατροπές, τον απόηχο από την πτώση / κατάρρευση των ανατολικών χωρών. Μία κοσμογονία. Μέσα σε αυτή την κοσμογονία η Κατερίνα Γώγου δεν είναι ένας ουδέτερος παρατηρητής αλλά μία καλλιτεχνική προσωπικότητα που επηρεάζεται και επηρεάζει ταυτόχρονα. Αυτό από μόνο του είναι ένα στοιχείο πού αποτελεί ιδανική βάση για μία καλλιτεχνική προσέγγιση τόσο ενός προσώπου – συμβόλου όσο και μιας ολόκληρης εποχής.

Πώς εξελίχθηκε η έρευνα μέχρι να καταλήξεις στο τελικό κείμενο του έργου;

Η έρευνα δεν ήταν εύκολη και αυτό γιατί δεν υπάρχει κάποια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη βιβλιογραφία γύρω από τη ζωή της Κατερίνας Γώγου. Υπάρχουν σκόρπιες συνεντεύξεις δικές της, συνεντεύξεις συγγενικών οικείων προσώπων -πού όμως ελέγχονται για την αντικειμενικότητα τους και ελάχιστα στοιχεία σε επίπεδο ρεπορτάζ, άρθρων, μελετών, αναφορών. Ίσως το πιο τεκμηριωμένο πλαίσιο είναι η ίδια της η ποίηση. Μέσα στους στίχους της θα βρούμε ίχνη ή άμεσες αναφορές για όλη της την διαδρομή μέσα στο χρόνο, μέσα στις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις μέσα στην τέχνη.

Η επιλογή υπαρκτών προσώπων ως αντικειμένων καλλιτεχνικής δημιουργίας είναι μία πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία που συχνά απαιτεί να κρατηθούν λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία, το υπαρκτό πρόσωπο και την καλλιτεχνική δημιουργία. Πώς αντιμετώπισες αυτή την πρόκληση;

Όταν επιλέγεις ένα πραγματικό πρόσωπο τότε είσαι αναγκασμένος να εξαντλήσεις κάθε περιθώριο αλήθειας γύρω από το πρόσωπο αυτό. Δίπλα σε αυτό το αυστηρό πλαίσιο αλήθειας υπάρχει χώρος και για φαντασία και για δημιουργία. Όμως και η φαντασία και η δημιουργία θα πρέπει να είναι στην απόλυτη υπηρεσία της αλήθειας γύρω από το πρόσωπο. Κάθε παράβαση αυτού του κανόνα είναι αντιδεοντολογική και δεν τιμάει το πρόσωπο το οποίο αποτελεί το κέντρο του έργου.

Το ενδιαφέρον για την καλλιτεχνική δημιουργία της Κατερίνας Γώγου είναι εξαιρετικά έντονο. Τι είναι αυτό που κάνει τη γραφή της τόσο θελκτική;

Αυτό που κάνει τόσο ισχυρό το ενδιαφέρον γύρω από την ποιηση της Γώγου και την ίδια την ποίηση της τόσο θελκτική είναι κατά τη γνώμη μου πρώτα από όλα η αλήθεια που κρύβεται μέσα στο έργο της. Κάθε αληθινό έργο, κάθε έργο δηλαδή που δεν αποτυπώνει μόνο τον υποκειμενισμό του δημιουργού αλλά και την αντικειμενική πραγματικότητα γύρω του, είναι καταδικασμένο στην επιτυχία. Η Γώγου εμφανίζεται στην ελληνική ποίηση και δεν καταθέτει απλά κάποιες σελίδες κείμενο, αλλά καταθέτει την ίδια της την ψυχή, με όλη την ευαισθησία που διαθέτει αυτή στο να προσλαμβάνει και σαν φακός να μεγεθύνει, όπως λέει ένας άλλος μεγάλος ποιητής, όλες τις λεπτές αποχρώσεις της ζωής των από κάτω. Είναι εκείνη που μεταφράζει σε τέχνη πρώτη όλη τη σύγχρονη αλλοτρίωση, τη σύγχρονη φτώχεια δηλαδή, του αστικού τοπίου και ταυτόχρονα την άκραια, πολυεπίπεδη βία και καταστολή, όχι μόνο των παραδοσιακών μηχανισμών του αστικού κράτους, αλλά του συνόλου του, σαν πολύμορφος μηχανισμός της δικτατορίας μιας τάξης απέναντι στις άλλες. η Γώγου, ακόμα κι αν η ίδια δεν έχει πάντα ολοκληρωμένη πολιτική ιδεολογική απάντηση, διαθέτει μία τρομακτική ενσυναίσθηση, που δυστυχώς δεν τη συναντάμε στα πολιτικά υποκείμενα της εποχής της.

Πώς μπορείς να αντισταθείς στην θελκτικότητα της θλίψης που αποπνέει ανά στιγμές η ποίηση της Γώγου έτσι ώστε να συνεχίσεις να αγωνίζεσαι για να εκπληρώσεις το όραμα της για ένα καλύτερο κόσμο;

Η ερώτηση είναι δύσκολη. Νομίζω ότι η Γώγου όπως και η πραγματικότητα γύρω μας είναι μεσοπρόθεσμα απαισιόδοξη, εξού και η θλίψη, αλλά μακροπρόθεσμα αισιόδοξη. Όσο κι αν αυτό το δυστοπικό τοπίο γύρω μας φαίνεται παντοδύναμο, τόσο ο ποιητής όσο και ο μεμονωμένος άνθρωπος οφείλουν να γνωρίζουν ότι ουτοπία δεν είναι να πιστεύεις ότι θα αλλάξουν τα πράγματα, αλλά να πιστεύεις ότι θα μείνουν όπως είναι αυτή τη στιγμή.

Έχοντας ασχοληθεί με τη ζωή και το έργο της Κατερίνας Γώγου τι πιστεύεις ότι συνιστά δικαίωση για την πορεία της και την καλλιτεχνική της δημιουργία;

Η δικαίωση της βρίσκεται σε πολλά επίπεδα. Ένα από αυτά είναι το εξής: Το ύστερο έργο της, που αποτελεί ταυτόχρονα και το πιο σκοτεινό, γράφεται σε μία περίοδο, δηλαδή την περίοδο 1987 – 1993, όπου φαινόταν ότι οι αγορές είχανε νικήσει οριστικά, ότι είχαν νικήσει στο μεγάλο στοίχημα που είχε θέσει ο ψυχρός πόλεμος, ο Φουκουγιάμα μιλούσε για το τέλος της ιστορίας και διάφοροι ιδεολογικοι ταγοι του συστήματος ευαγγελιζόταν τη διαρκη και αέναη ανάπτυξη του καπιταλισμού. Η συντριπτική πλειοψηφία των καλλιτεχνών είχαν αποδεχτεί με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο αυτό το οριακά χαζοχαρούμενο υπεραισιόδοξο σενάριο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Γώγου φαντάζει σαν μία Κασσάνδρα που προλέγει μόνο συμφορές. Τριάντα χρόνια μετά γνωρίζουμε ότι τελικά η Κασσάνδρα δικαιώθηκε.

Εν μέσω πανδημίας επέλεξες να ασχοληθείς με την Κατερίνα Γώγου. Βρίσκεις αναλογίες ανάμεσα στο ποιητικό σύμπαν της Γώγου και την πραγματικότητα που βιώνουμε σήμερα; Τι είναι αυτό που καθιστά την καλλιτεχνική της δημιουργία (διαχρονικά) επίκαιρη;

Η διαχρονικότητα του έργου της Γώγου έχει να κάνει με το ότι οσα η ιδια εν σπέρματι διαισθανόταν και κατέγραφε στους στίχους της, σήμερα εμφανίζονται μπροστά μας σε όλο τους το μέγεθος και την τραγική τους ισχύ. Αν η Γώγου ήταν μία φορά επίκαιρη στην εποχή της σήμερα είναι πολλαπλάσια. Αναδεικνύει με απόλυτη έμφαση την σχέση μεταξύ προσωπικού και κοινωνικού και το πως οι παθογενειες στο κοινωνικό δημιουργούν παθογένειες και στο προσωπικό. Ίσως η πιο τραγική Δικαίωση του έργου της βρίσκεται στον θάνατο της. Ενας καλλιτέχνης ο οποίος ουσιαστικά δολοφονήθηκε, όπως δολοφονούνται οι καλλιτέχνες. Οχι στο απόσπασμα, όχι στα 6 μέτρα (αν και σε κάποιες περιπτώσεις, όπως αυτή του Λόρκα για παράδειγμα, έχουμε και τέτοιους δολοφονίες) αλλά στην ψυχή, στην καρδιά και τελικά στο σώμα. Το ποιος κρατάει το όπλο, σε αυτές τις περιπτώσεις, μικρή σημασία έχει.

Η Κατερίνα Γώγου ήταν μία από τις επιδραστικότερες καλλιτέχνιδες της γενιάς της. Ποιος πιστεύεις ότι είναι ο ρόλος των ανθρώπων που ασχολούνται με τις τέχνες και τα γράμματα ιδιαίτερα σε τόσο δύσκολες περιόδους σαν τη σημερινή;

Ένας καλλιτέχνης συμμετέχει, είτε το παραδέχεται είτε όχι, είτε έχει συνείδηση περί αυτού είτε όχι, στο κοινωνικό γίγνεσθαι με δύο τρόπους. Μέσω του έργου του από τη μία και μέσα από τη φυσική του παρουσία από την άλλη. Δυστυχώς, τις περισσότερες φορές, στην ιστορία η τέχνη αποτελούσε μία θεραπαινίδα της εξουσίας. Πολλοί καλλιτέχνες όμως προσπάθησαν με το έργο τους να διαψεύσουν αυτόν τον κανόνα. Σήμερα συμβαίνει κάτι τέτοιο; Από ότι φαίνεται μάλλον δε συμβαίνει σε πλειοψηφικό επίπεδο. Υπάρχει ομως ένα υπόγειο ρεύμα, με ανολοκλήρωτα χαρακτηριστικά, τοσο σε αισθητικό όσο και ιδεολογικό επίπεδο. Εάν αυτό το ρεύμα καταφέρει να αποκτήσει πιο ολοκληρωμένα χαρακτηριστικά δεν αποτελεί δική του ευθύνη ή καθήκον.

Βιώνουμε μία πολύ δύσκολη περίοδο για την ελευθερία, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την τόσο δύσκολη συγκυρία;

Η απάντηση στα κρίσιμα προβλήματα που έχει θέσει η συγκυρία της πανδημίας δεν είναι απλή. και δε θα δοθεί μέσα από το χώρο της τέχνης. Ξεπερνάει κατά πολύ τα καθήκοντα της. Εάν δοθεί αυτή η απάντηση, θα δοθεί στο επίπεδο της κίνησης, της αυτοσυνείδησης, της αυτοπραγμάτωσης εκείνων των κοινωνικών στρωμάτων που έχουν πεταχτεί, που έχουν περιθωριοποιηθεί, στα γρανάζια των σύγχρονων Μολώχ του κέρδους.

ONLINE || 1. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ 2. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΑΙΝΙΑΣ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ 3. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ 4. ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΟΝΤΑΖ (Εκμάθηση Adobe Premiere). 

Πληροφορίες- δηλώσεις ενδιαφέροντος- Εγγραφές στο e-mail schoolofcinemagr@gmail.com και στο τηλέφωνο 6944143564.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: