Συνέντευξη της Ανιές Βαρντά για την νέα της ταινία «Πρόσωπα και Ιστορίες»

«Αγαπάω τους ανθρώπους που δεν έχουν εξουσία»

11.03.2018

Συντάκτης: Βένα Γεωργακοπούλου

Aπό πού να πρωταρχίσεις όταν πρέπει να γράψεις μια σύντομη εισαγωγή σε μια σύντομη κουβέντα με μια τεράστια προσωπικότητα σαν την Ανιές Βαρντά; Από τα τυπικά; Από τα ουσιαστικά; Από τα εθνικά, για τον Έλληνα μπαμπά της, τον Ευγένιο Ιωάννη Βάρδα από τη Σμύρνη; Από τα χαριτωμένα;

Ναι, ας αρχίσουμε από τα χαριτωμένα, που άλλωστε στην περίπτωσή της έχουν ειδικό βάρος. Από το εμπριμέ, λουλουδάτο ανσάμπλ και τα σπορτέξ, που φόρεσε την προηγούμενη Κυριακή στο κόκκινο χαλί των Όσκαρ και κάποιοι ανόητοι ή άσχετοι την κατέταξαν στις πιο κακοντυμένες. Αντί να υποκλιθούν στη ζωντάνια και την ελευθερία μιας 89χρονης, κορυφαίας στον κόσμο σκηνοθέτιδας, που έγινε η πιο ηλικιωμένη υποψήφια στην ιστορία του θεσμού.

Δεν το πήρε. Όχι ότι το είχε ανάγκη η Ανιές Βαρντά το Όσκαρ Ντοκιμαντέρ. Η σκηνοθέτις του «Η Κλεό από τις 5 έως τις 7» έχει πάρει άπειρα και πιο σημαντικά βραβεία. Και ειδικά το ντοκιμαντέρ «Πρόσωπα & Ιστορίες» δίκαια αποθεώνεται διαρκώς και παντού, από τις Κάνες μέχρι τα Όσκαρ.

Η ομορφιά, το κέφι και το πνεύμα του σού κόβουν την ανάσα. Βάλτε το οπωσδήποτε στο πρόγραμμά σας, ακόμα κι αν δεν πολυβλέπετε ντοκιμαντέρ. Βγαίνει σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη την επόμενη Πέμπτη 15 Μαρτίου από την One from the Heart. Θα ευγνωμονείτε τη Βαρντά και τον 35χρονο διάσημο Γάλλο εικαστικό και φωτογράφο JR, που συνυπογράφει την ταινία. Ξέρει αυτή και διαλέγει τις καλύτερες παρέες. Αλλωστε. δεν πέρασε μια ολόκληρη ζωή με τον Ζακ Ντεμί της «Λόλας» και των «Δεσποινίδων του Ροσφόρ», τον λατρεμένο σύζυγό της;

Το «Πρόσωπα & Ιστορίες» είναι, με λίγα, φτωχά λόγια (καλύτερα να μας τα πει η ίδια πιο κάτω), ένα ταξίδι στη γαλλική επαρχία δύο ζωηρών, περίεργων και ταλαντούχων καλλιτεχνών πάνω σε ένα φωτογραφικό βανάκι. Συναντούν ανθρώπους, κλέβουν τις ιστορίες τους, κλέβουν και τις μορφές τους σε κάτι τεράστιες φωτογραφίες, που τις κολλάνε σε σπίτια, αποθήκες, εργοστάσια, βράχους.

Αυτή την ταινία διάλεξε για την έναρξή του και το 20ό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, που επιπλέον τίμησε δεόντως τη Βαρντά οργανώνοντας αφιέρωμα με δέκα ντοκιμαντέρ-σταθμούς της φιλμογραφίας της. Δυστυχώς, την ίδια μάς την έκλεψαν τα Οσκαρ και δεν μπόρεσε να ρθεί. «Ξέρετε, δεν μπορούσα να μην πάω στο Λος Αντζελες», μας λέει.

«Είχα διπλή πρόσκληση, όχι μόνο ως υποψήφια για το ντοκιμαντέρ, αλλά και γιατί τον Νοέμβριο είχα ήδη πάρει ένα τιμητικό Όσκαρ για το σύνολο της δουλειάς μου. Η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτις που το παίρνει. Αλλά είχα και σοβαρότερο λόγο να πάω. Ήμουν προσκεκλημένη για δύο διαλέξεις στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Και, άλλωστε, ζει εκεί κι ο γιος μου, έχω και εγγονάκια. Τι μεγαλύτερη χαρά από το να τα κάνω όλα αυτά μαζί;

Σας χάσαμε όμως εμείς από το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Δεν γινόταν να είμαι την ίδια ώρα παντού. Μα έχω έρθει στο Φεστιβάλ παλιότερα, αγαπώ πολύ τη Θεσσαλονίκη. Εστειλα στην έναρξη κι ένα μικρό βιντεάκι όπου παρουσίαζα την ταινία μου. Δυστυχώς, όμως, δεν μιλάω ελληνικά. Ο πατέρας μου δεν μας έμαθε τη γλώσσα, ούτε μας έφερε ποτέ στην Ελλάδα. Κι όμως, είμαι μισή Ελληνίδα. Αυτός ήρθε στη Γαλλία από τη Σμύρνη. Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο πολέμησε μέσα από τις γραμμές της Λεγεώνας των Ξένων και βγήκε από ’κεί με γαλλικό διαβατήριο· έγινε δηλαδή Γάλλος. Γαλλίδα και η μητέρα μου, έτσι κι εγώ γεννήθηκα Γαλλίδα. Πολύ λυπάμαι γι’ αυτό.

Στο πέρασμα, όμως, του χρόνου, τις ψάξατε κάπως τις ρίζες σας, κάνατε Ελληνες φίλους, ακόμα και μια ταινία για τη χούντα γυρίσατε.

Ναι, αλλά δεν μπορώ να πω ότι έγινα Ελληνίδα στη συμπεριφορά, την ψυχοσύνθεση. Γιατί δεν μιλάω ελληνικά και η γλώσσα είναι, νομίζω, το πιο σημαντικό, η βάση. H μεγάλη μου αδελφή μιλάει, όμως, ελληνικά, τα έμαθε για να μπορέσει να καταλάβει καλύτερα την οικογένειά μας, ακόμα και για να ψάξει να τη βρει.

Ας πάμε στο ντοκιμαντέρ «Πρόσωπα & Ιστορίες». Είναι η πρώτη φορά που γυρίζετε ταινία μαζί με κάποιον άλλο. Πιο εύκολα έτσι ή μήπως πιο δύσκολα;

Ήταν μία εντελώς καινούργια εμπειρία για μένα. Δύσκολη; Καθόλου. Το αντίθετο. Ηταν πολύ διασκεδαστική. Η δουλειά μας με τον JR ήταν σοβαρή· η σχέση μας, κανονικό πανηγύρι.

Αυτό είναι φανερό, η ταινία είναι παιχνιδιάρα, αστεία. Η διαφορά ηλικίας μεταξύ σας σάς επηρέασε;

Δεν μέτρησε καθόλου και ποτέ. Κανένας ποτέ δεν μας είπε κάτι, ούτε καν το παρατήρησαν. Κι όμως, έχουμε 55 χρόνια διαφορά!

Ποιο κοινό σημείο σάς επέτρεψε να συνεννοηθείτε και να δουλέψετε τόσο καλά παρέα με έναν καλλιτέχνη που έχει τη δικιά του έντονη προσωπικότητα;

Έχουμε τον ίδιο τρόπο να επικοινωνούμε με τους άλλους, την ίδια περιέργεια αλλά και κατανόηση για τους άλλους. Εγώ αγαπάω τους ανθρώπους που δεν έχουν εξουσία, τους ανθρώπους του δρόμου, της εξοχής, του περιθωρίου. Κι αυτός, τα δικά του τεράστια φωτογραφικά κολάζ σε τοίχους όλου του κόσμου σε απλούς ανθρώπους του δρόμου τα στηρίζει. Κανένας από τους δυο μας δεν ενδιαφέρεται για τους σταρ.

Και η κεντρική ιδέα της ταινίας;

Η κοινή μας επιθυμία ήταν να υμνήσουμε την αξία των ανωνύμων. Και πώς το κάναμε αυτό; Με το να ακούμε τι έχουν να μας πουν, με το να τους βγάζουμε φωτογραφίες μέσα στο μαγικό φωτογραφικό φορτηγάκι του JR -πρώτη φόρα στη ζωή μου έβλεπα κάτι τέτοιο-, που μπορεί να τις μεγεθύνει, να τις κάνει πελώριες για να τις κολλήσουμε στη συνέχεια σε τοίχους.

Σαν τεράστια εικαστικά έργα. Και την ίδια στιγμή τριγυρνούσαμε στη Γαλλία κάνοντας ένα ντοκιμαντέρ που είναι συνεχώς το ίδιο: ακούγαμε τους ανθρώπους, τους κινηματογραφούσαμε και μετά διαλέγαμε και μοντάραμε τις καλύτερες στιγμές, ιστορίες και αφηγήσεις,

Ένα είδος cinema verite;

Δεν θα το ’λεγα. Υπάρχουν, βέβαια, πολλά τέτοια καταπληκτικά ντοκιμαντέρ. Ο Φρέντερικ Γουάιζμαν, παραδείγματος χάρη, αφήνει τους ανθρώπους να μιλάνε επί ένα τέταρτο και όλο αυτό το υλικό ούτε το αγγίζει, το αφήνει όπως είναι. Εγώ ακολουθώ μια διαφορετική μέθοδο. Περνάω πολύ χρόνο με τα διάφορα πρόσωπα, αλλά μετά διαλέγω από τα λόγια τους αυτά που μου φαίνονται πιο ενδιαφέροντα για να τους κάνω ένα πορτρέτο, αλλά και για τη συνολικότερη σύνθεση της ταινίας. Μου ταιριάζει αυτή η μέθοδος, βοηθάει να αναδειχθεί ό,τι πιο ωραίο και πρωτότυπο έχει ειπωθεί.

Οι πελώριες φωτογραφίες, πέραν του ότι γεννούν πανέμορφα, εντυπωσιακά εικαστικά έργα, τι βαθύτερο νόημα έχουν;

Μα ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι ήρωες. Ηρωες της καθημερινότητας και σαν τέτοιους τους μεταχειριζόμαστε. Επιπλέον, είναι ο δικός μας τρόπος να τους πούμε «ευχαριστώ» που μας χάρισαν την ώρα και τη φιλία τους. Ο καθένας έχει τη γοητεία του. Ο ταχυδρόμος μιλάει για το παρελθόν, τότε που μοίραζε τα γράμματα πάνω σε ποδήλατο όπως στην ταινία του Ζακ Τατί.

Αλλοι, όμως, μιλάνε για πιο σοβαρά πράγματα, όπως ο αγρότης, που θυμάται τα παλιά, τότε που υπήρχε ομαδική ζωή, που στο τέλος της σοδειάς κάνανε γιορτές και τρώγανε όλοι μαζί· ενώ τώρα, με τις νέες μορφές αγροτικής καλλιέργειας, είναι ολομόναχος, σαν ηλίθιος, αυτός και οι μηχανές του. Ολα τα πρόσωπα της ταινίας μαζί είναι σαν να εκφράζουν μια σκέψη πάνω στον κόσμο μας σήμερα.

Η ταινία ξεκινάει αστεία, χαριτωμένη και σιγά σιγά αλλάζει, εξελίσσεται. Μια μελαγχολία εγκαθίσταται…

Η ταινία αλλάζει γιατί είναι ένα ταξίδι, ένα εσωτερικό ταξίδι. Δεν θα ’λεγα όμως ότι εγκαθίσταται μια θλίψη, μια μελαγχολία. Προτιμώ τη λέξη «βάθος».

Ο θεατής συνειδητοποιεί σιγά σιγά ότι μια αίσθηση του εφήμερου βγαίνει από την ταινία άλλωστε το ίδιο το καλλιτεχνικό πρότζεκτ μας είναι εφήμερο, πόσο να αντέξουν οι φωτογραφίες εκτεθειμένες στον αέρα, στη βροχή; Ο θεατής αρχίζει να σκέφτεται ότι όλοι μας είμαστε εφήμεροι, σαν να μιλάει η ταινία για το πόσο μικρή είναι η ζωή. Μου αρέσει αυτή η τροπή της.

Είπατε ότι είναι η τελευταία σας ταινία. Πέρα από το σινεμά, όμως, κάνετε πολλά πράγματα, στα εικαστικά κυρίως.

Ακριβώς, κάνω συνεχώς εκθέσεις, μου αρέσει να δουλεύω με τα χέρια μου, δεν εγκατέλειψα ποτέ τη φωτογραφία και τα εικαστικά. Εχω μία ατομική έκθεση που ξεκινάει τον Απρίλιο, συμμετέχω και σε μια ομαδική στην Μπιενάλε του Λίβερπουλ. Αλλά, ναι, εγκαταλείπω τα ντοκιμαντέρ στην επαρχία· είναι πολύ κουραστικά.

Αλλά είχαμε βρει με τον JR ένα σύστημα που με βοηθούσε: κάναμε γυρίσματα μόνο μία εβδομάδα τον μήνα, ποτέ παραπάνω. Μετά από μία εβδομάδα είχα μπουχτίσει, ήθελα να ξεκουραστώ. Συνολικά μας πήρε πάνω από 15 μήνες να γυρίσουμε την ταινία.

Γιατί γυρίσατε κυρίως ντοκιμαντέρ, πολύ περισσότερα από τις ταινίες φιξιόν;

Γιατί λατρεύω το είδος. Νιώθω ότι μου δίνει περισσότερα, μου μαθαίνει περισσότερα και ότι είμαι καλύτερη από τη μυθοπλασία.

Σας ακολουθεί, πάντως, ο χαρακτηρισμός «η πρώτη και μόνη γυναίκα της νουβέλ βαγκ».

Δεν τον διάλεξα εγώ, είναι απλώς η αλήθεια. Σήμερα, όμως, στη Γαλλία έχουμε πάρα πολλές γυναίκες σκηνοθέτριες πολλές είναι εξαιρετικές. Επίσης, έχουμε γυναίκες διευθύντριες φωτογραφίας, παραγωγούς, τεχνικούς, σε κάθε τομέα.

Είναι αλήθεια, όμως, ότι ενώ υπάρχουν όλο και περισσότερες ταινίες, όλο και λιγότεροι άνθρωποι πηγαίνουν σινεμά. Αν το γαλλικό σινεμά κρατάει, είναι γιατί γυρίζονται πολλές δημοφιλείς ταινίες που φέρνουν χρήματα.

Το λέτε σαν να μη σας πολυαρέσει.

Α, όχι, μου αρέσει πολύ, άσχετα αν εγώ δεν κάνω εμπορικές ταινίες, αλλά d’art et d’essai. Αλλά πρέπει να σας πω ότι το «Πρόσωπα & Ιστορίες» πάει περίφημα στη Γαλλία, πέρασε τις 250 χιλιάδες εισιτήρια και συνεχίζει. Το ίδιο και στην Αμερική. Ισως επειδή «μας δίνει τη διάθεση να ζήσουμε», όπως μου είπε κάποιος θεατής.

Αυτή η ιστορία με τον Γκοντάρ στο τέλος του ντοκιμαντέρ, που σας έστησε, δεν σας άνοιξε την πόρτα, είναι λίγο τρελή. Τόσο που θα ’λεγε κανείς ότι τη στήσατε μόνη σας σαν ένα σχόλιο πάνω στην ιδιαιτερότητά του. Του στείλατε το ντοκιμαντέρ να το δει;

Όλα έγιναν όπως ακριβώς τα βλέπετε. Φυσικά και του έστειλα την ταινία, ούτε καν μου απάντησε. Σκέφτομαι πάντως ότι, ίσως, είχε κάποιο νόημα η απόφασή του να μη μας ανοίξει την πόρτα. «Τι θα βρούμε να πούμε μετά από όλα αυτά τα χρόνια;», κάτι τέτοιες σκέψεις είμαι σίγουρη ότι θα έκανε.

Τον ξέρω καλά τον Ζαν-Λικ, γνωριζόμαστε τόσα πολλά χρόνια και έχουμε μεγάλη εκτίμηση ο ένας για τον άλλο. Πήρε μάλιστα ένα κομμάτι από την ταινία μου «Les Plages d’Agnes» και το ’βαλε στην ταινία του «Socialisme».

«Είναι ευθύνη των ανδρών να αλλάξουν»

Νομίζω ότι επιβάλλεται να σας κάνω μια ερώτηση για τον φεμινισμό. Υπάρχει μια καταπληκτική ιστορία στην ταινία σας. Εισβάλλετε με τον JR στον εντελώς ανδρικό κόσμο των λιμενεργατών στη Χάβρη, αλλά αντί να φωτογραφίσετε αυτούς, παίρνετε τις συζύγους τους. Με τις δικές τους φωτογραφίες κάνετε ένα τεράστιο, ωραίο μνημείο για τις γυναίκες σε έναν χώρο από τον οποίο απουσιάζουν. Τι σκέφτεστε, λοιπόν, για το κίνημα #BalanceTonPorc εναντίον της σεξουαλικής παρενόχλησης των γυναικών, το οποίο ξεκίνησε από το Χόλιγουντ με το #MeToo και έφτασε και στη Γαλλία;

Δείτε πού βρίσκεται η ομορφιά αυτής της ιστορίας. Θυμάστε τι λένε στο τέλος οι άνδρες τους; «Αυτή η περιπέτεια ανέτρεψε όλα μας τα κλισέ». Τι ωραίο να ακούς ότι με την ταινία σου προόδευσε λίγο ο τρόπος που βλέπουν τα πράγματα οι άνδρες!

Είναι πολύ σημαντικό, γιατί κατά τη γνώμη μου όλες οι αλλαγές πρέπει να γίνονται με σύμμαχους τους άνδρες. Δεν λέω ότι οι γυναίκες στο #BalanceΤonPorc και το #MeToo δεν έχουν δίκιο· έχουν. Απόλυτο. Πρέπει όμως να κρατήσουμε ζωντανή την ιδέα των σχέσεων ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Και να πάρουν απόφαση οι ίδιοι οι άνδρες ότι είναι δικιά τους κυρίως ευθύνη να αλλάξουν.

Γιατί ποιος αρνείται ότι χρειάζεται στη ζωή η αποπλάνηση, το παιχνίδι της γοητείας; Ναι, αλλά πώς; Με ποιον τρόπο; Ακόμα και οι γυναίκες πρέπει να αναλογιστούν πώς γοητεύουν τους άνδρες. Όταν λένε «ήμουνα στην κρεβατοκάμαρά του και ξαφνικά γδύθηκε», αμέσως μου ‘ρχεται να ρωτήσω: «Μα, τι έκανες στην κρεβατοκάμαρά του;» Για να μην προσπαθούν οι άνδρες να μας βιάσουν, ας μην ανεβαίνουμε, λοιπόν, στα δωμάτια των ξενοδοχείων τους.

Μου φαίνονται λίγο γελοίες οι καταγγελίες στον κόσμο του σινεμά. Γιατί, κατά τα άλλα, στον συνηθισμένο, κανονικό, καθημερινό κόσμο, στο μετρό, στα εργοστάσια, τον περισσότερο καιρό οι γυναίκες την έχουν άσχημα. Τις κακομεταχειρίζονται, τις κακοποιούν σεξουαλικά. Είναι μια βρομιά, μια κηλίδα στον πολιτισμό μας. Αλλά όλα νιώθω ότι θα αλλάξουν. Σιγά σιγά. Πάντα με μαλακό τρόπο γίνονται τα βήματα στην Ιστορία. Όταν ήμουν παιδί, οι γυναίκες δεν ψήφιζαν. Και όταν ήμουν νέα, δεν είχαμε καν το δικαίωμα στην αντισύλληψη!

http://www.efsyn.gr/

«Έφυγε» η τεράστια Ανιές Βαρντά

ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ, ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985) της Ανιές Βαρντά το Σάββατο 6.4.2019 με ελεύθερη είσοδο, ανάλυση και συζήτηση στο Σχολείο του Σινεμά

ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ, ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985) Συνέντευξη με την Ανιές Βαρντά

ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ, ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985): Η Σαντρίν Μπονέρ Μιλάει για την περιπετειώδη συνεργασία της με την Ανιές Βαρντά

ΑΝΙΕΣ ΒΑΡΝΤΑ: ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ, ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985) | Κριτική Βασίλη Ραφαηλίδη

ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ, ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985) της Ανιές Βαρντά || Κριτική της Λίνας Δουβαντζή στα Κινηματογραφικά Τετράδια 25-26 | Η Μόνα, ο δρόμος και η Μοναξιά

ΔΙΧΩΣ ΣΤΕΓΗ ΔΙΧΩΣ ΝΟΜΟ (1985) της Ανιές Βαρντά | Κριτική Έλλη Ευθυμίου

«Ονειρεύομαι έναν γαλήνιο θάνατο»: Συνέντευξη της Ανιές Βαρντά

Οι 50 αγαπημένες ταινίες της Ανιές Βαρντά

Συνέντευξη της Ανιές Βαρντά για την ταινία της «Πρόσωπα και Ιστορίες»

«Mektoub, αγάπη μου» (2017) η νέα πολύ σημαντική ταινία του Αμπντελατίφ Κεσίς || Κριτική Γιάννη Καραμπίτσου [3,5/5]

Δωρεάν Μάθημα Παρουσίαση Σεμιναρίων Σεναρίου, Σκηνοθεσίας, Ιστορίας και Κριτικής Κινηματογράφου, Κινηματογραφικής Υποκριτικής, Δημιουργίας Ντοκιμαντέρ και Μοντάζ το Σάββατο 6 Απριλίου 2019 στις 16.00

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: