ΜΗΝΑΣ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑΣ: Δε με πτοούν οι γκρίνιες (ΗΡΑΚΛΗΣ ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΣ)-συνέντευξη στη Νίκη Ορφανού (εφ)

XATZHSAVAS

Στο ρόλο του Αμφιτρύωνα, τραγικού πατέρα του σε κατάσταση αμόκ Ηρακλή, έχει την ευκαιρία να στοχαστεί για το πέρασμα του χρόνου. Είναι σπάνιο αυτό στο θέατρο, ο ρόλος να ταυτίζεται με την κατάσταση σου – αλλά ο Μηνάς Χατζησάββας δηλώνει ότι αισθάνεται το βάρος της ηλικίας. Κάποιες στιγμές αυτό τον χαροποιεί, κερδίζει σε στοχαστικότητα. Κάποιες άλλες τον αποθαρρύνει, νιώθει να μην έχει τις δυνάμεις που χρειάζεται, π.χ., ένας ρόλος σαν τον Οιδίποδα Τύραννο. Αλλά δεν χάνει το κέφι του. Μαζί με τον αυτοσαρκασμό, μια ποιότητα που κατακτιέται, ο καλός ηθοποιός όσο περνάει ο καιρός είναι όλο και πιο καλός. Σαν το παλιό κρασί.

Από τη Νίκη Ορφανού

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΒΙΝΤΕΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΕΜΙΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

HRAKLHS_MAINOMENOS_5_8_2011

Στον Ηρακλή μαινό­μενο του Ευριπίδη, ο ήρωας επιστρέφει από τον Άδη στη Θήβα, η οποία έχει πέσει στα χέρια του Λύκου. Η γυναίκα του Ηρακλή, Μεγάρα, και τα τέκνα τους έχουν καταφύγει στο ναό. Ο Ηρακλής καταφέρνει να εξοντώσει τον Λύκο, όμως πέφτει θύμα της Ήρας και κυριεύ­εται από μανία, με αποτέλεσμα να σκο­τώσει ο ίδιος την οικογένεια του.

Το ρόλο του Αμφιτρύωνα, τραγικού πατέρα του Ηρακλή, κρατά ο Μηνάς Χα-τζησάββας. Στη συνέντευξη που μας πα­ραχώρησε, ο καταξιωμένος ηθοποιός μας μιλά για το κείμενο του Ευριπίδη, τη συνεργασία του με τον Μιχαήλ Μαρμά­ρινο – αλλά και για το πόσο δύσκολο εί­ναι να γερνάς…

Είναι η πρώτη σας συνεργασία με τον Μιχαήλ Μαρμάρινο;

Ναι, δεν έχουμε συνεργαστεί στο πα­ρελθόν, αν και είχαμε βρεθεί σε μια ται­νία, στα Παιδιά του Κρόνου του Γιώργου Κόρρα, το 1984. Παρακολουθούσα βέ­βαια τις δουλειές του -φαντάζομαι ότι κι αυτός θα έχει δει κάποιες δικές μου-και τον εκτιμώ πολύ. Έτσι, όταν μου έκανε την πρόταση, δεν μπορούσα να αρνηθώ, παρ’όλο που πλέον αποφεύγω να κάνω πράγματα κατά τη διάρκεια της καλοκαιρινής περιόδου. Είναι με­γάλη ταλαιπωρία να δουλεύεις μες στη ζέστη κι εγώ δεν βρίσκομαι στην πρώτη μου νιότη! Οι αντοχές μου δεν είναι όπως άλλοτε… Δέχτηκα όμως, γιατί μου  άρεσε η ιδέα να δουλέψω με τον Μαρ­μάρινο. Ήταν καλή ευκαιρία να δούμε και αν ταιριάζουμε. Γιατί αν η χημεία εί­ναι καλή κι αν μια συνεργασία θα έχει μέλλον φαίνεται σίγουρα πάνω στη δουλειά. Πάντως, μέχρι στιγμής πάει μια χαρά. Εγώ βέβαια ανησυχώ για τον εαυτό μου, δεν ξέρω αν θα τα κατα­φέρω – αλλά αυτή την αγωνία την έχω πάντα, κυρίως όταν οι πρόβες έχουν προχωρήσει αρκετά. Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο δέχτηκα την πρόταση ήταν διότι σκέφτηκα ότι, ως Αμφιτρύω­νας, θα έχω μικρό ρόλο. Κι εκεί την πά­τησα! Ο ρόλος δεν είναι καθόλου μι­κρός, ο Αμφιτρύωνας είναι στη σκηνή από την αρχή μέχρι το τέλος του έρ­γου. Έχει πολλή δουλειά, είναι πιο ζόρι­κος ρόλος απ’ό,τι αρχικά φαντάστηκα. Τελικά, πάντως, το διασκεδάζω.

Μόνο το διασκεδάζετε; Τόση ώρα που μιλάμε δείχνετε ενθουσιασμέ­νος

Έτσι είναι, το παραδέχομαι. Η δουλειά που γίνεται με τον Ηρακλή μαινόμενο εί­ναι πραγματική καλλιτεχνική πρόταση, δεν αναμασάμε καθιερωμένα σχήματα και τεχνικές. Ο Μαρμάρινος χειρίζεται το κείμενο σαν παρτιτούρα. Γίνεται πολλή δουλειά πάνω στο λόγο, αυτό δη­μιουργεί ένταση και στο σώμα, νιώθεις λοιπόν διαρκώς ότι είσαι σε μια μάχη. Τα δρώμενα βγαίνουν από την μάχη που δίνει ο κάθε ηθοποιός με τον εαυτό του. Κι έτσι, δεν υπάρχει καμία δραματοποί­ηση, με την έννοια ότι «τώρα παίζουμε δράμα» ή «τώρα κλαίμε»… Όλα κρατι­ούνται σε μια απόσταση. Όπου χρειάζε­ται ρεαλισμός υπάρχει, αν και συνήθως ανατρέπεται από κάτι άλλο. Αυτή η μέ­θοδος -ας μην μπούμε τώρα σε τεχνικές λεπτομέρειες- είναι σαν παρτιτούρα, και ο κάθε ηθοποιός δουλεύει σαν ένα μου­σικό όργανο. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι ο ηθοποιός δεν καταθέτει και την προσωπική του σφραγίδα, την ευφυΐα του, την ευαισθησία του. Είναι μια συ­νεργασία ουσιαστική. Αυτή είναι, πάνω-κάτω, η δουλειά που γίνεται, και εγώ την κάνω για πρώτη φορά.

Είναι και η διαδικασία διαφορετική; Πώς δουλεύετε στις πρόβες;

Δοκιμάζαμε διάφορα πράγματα στις πρόβες. Ο Μαρμάρινος έχτιζε ένα πλαί­σιο, που είχε να κάνει με το τι ήθελε γε­νικά για την παράσταση, και μας έβαζε σε μια κατάσταση εγρήγορσης. Κάναμε αυτοσχεδιασμούς, κάποιους μάλιστα τους κράτησε, καθώς τα πάντα κατα­γράφονταν κατά τις πρόβες. Μετά χω­ριστήκαμε και πλέον κάνουμε σπαστές πρόβες. Προχτές είδα τα παιδιά του χο­ρού να δουλεύουν και πάτησα τα κλά­ματα. Κι ας μην είναι αυτό το ζητούμενο, να κάνουμε δηλαδή το κοινό να κλάψει. Αλλά δημιουργείται μια βαθύτερη συ­γκίνηση, οπτική και πνευματική, απένα­ντι στα δρώμενα – τουλάχιστον εγώ έτσι ένιωσα. Πρέπει πάντως να αφεθείς, να δεις αυτό που εξελίσσεται μπροστά σου αθώα και απλά. Γιατί στην παράσταση τα πράγματα είναι απλά, δεν υπάρχει καμία εκζήτηση. Δεν έχουν γίνει αλλαγές στο κείμενο ούτε κοψίματα. Η μετά­φραση του Γιώργου Μπλάνα, όμως (σε συνεργασία με τον Μιχαήλ Μαρμάρινο), είναι εξαιρετική και το ίδιο το κείμενο εί­ναι τόσο καλό…

Τι σας συγκινεί στο έργο;

Νομίζω ότι δύσκολα βρίσκουμε σε έργο καλύτερη περιγραφή για τα γηρατειά. Ο Ευριπίδης, επειδή ήταν μεγάλος σε ηλικία όταν το έγραψε, είχε την εμπειρία και τη σοφία να μιλήσει ουσιαστικά για το τι σημαίνει να γερνάς, να μη μπορείς να οδηγήσεις πια το σώμα σου, να τρέ­μουν τα πόδια σου. Είναι πολύ συγκινη­τικός ο τρόπος με τον οποίο μιλάει ο συγγραφέας για τους γέρους, για την ηλικία. Ταυτόχρονα, όμως, το κείμενο είναι κι ένας ύμνος στα νιάτα. Νομίζω, ο πατέρας τον οποίο υποδύομαι, ο Αμφι­τρύωνας, είναι τόσο αληθινός. Είναι ένας πατέρας που συγκινείται, που φοβάται, που προσπαθεί να σώσει τα εγγόνια του…

Είναι δύσκολο για έναν καλλιτέχνη να μεγαλώνει; Εσάς σας απασχολεί η ηλι­κία;

Είναι δύσκολο και περίεργο μαζί. Απ’τη μια πλευρά, όσο μεγαλώνεις έχεις εμπει­ρίες ξέρεις περισσότερα, βρίσκεις πιο γρήγορα το στόχο καθώς η αντίληψη σου είναι οξυμένη και δεν σε πειράζει να ρισκάρεις ίσως και παραπάνω, διότι βλέ­πεις την ουσία των πραγμάτων, όχι την επιφάνεια, και σ’ ενδιαφέρει λιγότερο το τι θα πουν οι άλλοι… Αλλά απ’ την άλλη πλευρά, αυτή η κατάκτηση έρχεται σε αντίθεση με το σώμα σου. Το σώμα σου, δηλαδή, δεν μπορεί να σε ακολουθή­σει. Θέλεις να κάνεις τολμηρά πράγ­ματα, αλλά σε πονάει το πόδι σου, πιά­νεται η μέση σου, ξεχνάς τα λόγια σου και πάει λέγοντας. Το πνεύμα θέλει, αλλά το σώμα έχει αντιρρήσεις. Αυτή είναι μια εμπειρία πολύ άσχημη για κάθε καλ­λιτέχνη. Όσο για μένα, σ’ αυτή την πα­ράσταση έχω ένα επιπλέον πρόβλημα: από την αρχή ως το τέλος ακούω συνε­χώς να με αποκαλούν γέροντα! Ε, δεν έχω και την αίσθηση πια ότι είμαι τόσο πολύ γέρος! Εντάξει, έχω κλείσει τα 63, ξέρω ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να βρεθεί μπροστά μου ένας πιτσιρικάς και να με αποκαλέσει παππού (ή και, λιγό­τερο ευγενικά, παλιόγερο)… Τι να κάνω, θα το αποδεχτώ. Αλλά μέσα μου, ασχέ­τως πώς φαίνομαι εξωτερικά, δεν αι­σθάνομαι και τόσο μεγάλος, αυτό το «γέροντα, γέροντα» που με φωνάζουν, μου κακοφαίνεται. Είναι λίγο δύσκολο να το αντέξω… Εντάξει, να με λένε πα­τέρα ή μπαμπά, αλλά γέροντα; Πρώτη φορά μου συμβαίνει να παίζω το ρόλο ενός τόσο ηλικιωμένου. Πάντως, μέχρι στιγμής το αντιμετωπίζω με ηρωισμό…

Υπάρχουν ρόλοι που δεν προλάβατε να κάνετε;

Θα ήθελα να είχα κάνει έναν Οιδίποδα, Οιδίποδα Τύραννο εννοώ, αλλά τώρα είναι πλέον πολύ αργά. Δεν πειράζει, τι να κάνουμε… Προλαβαίνω τουλάχιστον να κάνω τον Οιδίποδα επί Κολωνώ. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν κόλλησα σε συγκεκριμένους ρόλους, χαιρόμουν τόσο πολύ που έκανα θέατρο ώστε να μη μ’ ενδιαφέρει να ταυτιστώ με κάποι­ους απ’ αυτούς. Το ότι βρισκόμουν με κάποιους ανθρώπους με τους οποίους μοιραζόμαστε το ίδιο πάθος ότι κάναμε ομάδες ότι αναπνέαμε αυτή τη συλλο­γική δουλειά, όλα αυτά ήταν πιο σημα­ντικά από το να κάνω συγκεκριμένους ρόλους. Μου άρεσε η πράξη του θεά­τρου καθεαυτή. Άλλωστε και ένας μι­κρός ρόλος έχει ενδιαφέρον, πρέπει να παλέψεις για να τον κάνεις σημαντικό, κάθε φορά χρειάζεται να δώσεις τον κα­λύτερο εαυτό σου. Δεν ξέρω αν είμαι ευτυχισμένος ή αν έχτισα τη ζωή μου καλά, αλλά χαίρομαι που ανακάλυψα το θέατρο. Γιατί μου χάρισε φοβερές στιγ­μές και κακές και καλές. Πολεμούσα συ­νέχεια, το θέατρο αυτό είναι, ένας πόλε­μος μια διαρκής μάχη με τον εαυτό σου, με τα κείμενα… Θα πείτε: αυτός ο πό­λεμος μ’ έκανε να μην καταλάβω ότι πέ­ρασαν τα χρόνια. Αλλά ήταν γεμάτα χρόνια, δεν βαρέθηκα.

Δεν έχετε κουραστεί, δηλαδή

Δεν λέω ότι δεν έχω κουραστεί, αυτό θα ήταν ψέμα. Όπως έχει πει κι η Μάγια Λυμπεροπούλου, το θέατρο είναι για τους νέους. Έχει δίκιο. Οι μεγαλύτεροι ακο­λουθούμε, γιατί δεν θέλουμε να παρα­δώσουμε τα όπλα. Το σίγουρο είναι ότι, προσωπικώς, αν δεν είχα τη δυνατότητα να κάνω το θέατρο που μου αρέσει, που με κεντρίζει, που με κρατά σε εγρή­γορση, αν είχα μείνει σ’ όσα είχα κατα­κτήσει, θα είχα ήδη παραιτηθεί. Άλλωστε η τέχνη πρέπει να αφυπνίζει, αλλιώς δεν έχει νόημα – και πώς θα αφυπνίσει τον οποιονδήποτε ένας αποκοιμισμένος ηθοποιός;

Θέλατε από μικρός να κάνετε θέατρο;

Όταν ήμουν μικρός, όλοι θέλαμε να παί­ξουμε σινεμά. Ήμουν τυχερός, έκανα καλό σινεμά ταυτόχρονα με το θέατρο. Είχα κάνει την επανάσταση μου – η μη­τέρα μου δεν ήθελε, ο πατέρας μου δεν είχε αντίρρηση. Μετά βγήκε η τηλεό­ραση… Η αλήθεια είναι ότι όλοι φάγαμε ψωμί με την τηλεόραση. Ο κινηματο­γράφος είναι ακριβό χόμπι, και ίσως σή­μερα να είναι ακόμα πιο ακριβό. Το ίδιο και το θέατρο. Εγώ ξεκίνησα πολύ αργά τηλεόραση, γύρω στα 45. Ήμουν μεγά­λος, τα μυαλά μου δεν μπορούσαν να πάρουν αέρα.

Ποια είναι η αίσθηση σας για τους νέ­ους ηθοποιούς;

Υπάρχουν νέες δυνάμεις απίστευτες. Ναι, ξέρω, όλοι γκρινιάζουν γιατί τα νέα παιδιά μεγαλώνουν με την τηλεόραση και ό,τι συνεπάγεται αυτό. Αλλά πρέπει να είμαστε τυφλοί για να μη βλέπουμε ότι το θέατρο προχωράει, ότι γίνεται πολύ καλό θέατρο πλέον στη χώρα μας κι ότι έχουμε θαυμάσιους νέους ηθο­ποιούς, πολύ πιο προχωρημένους απ’ όσο ήμασταν εμείς. Βλέπω τους νέους ηθοποιούς να τραγουδάνε, να χορεύ­ουν, και όλα αυτά επαγγελματικά, όχι «λίγο απ’όλα» όπως όταν ξεκινούσαμε εμείς. Οι νέοι ηθοποιοί μαθαίνουν τόσα πράγματα, έχουν τόσες δεξιότητες. Είμαι πολύ αισιόδοξος, δεν με πτοούν ούτε οι γκρίνιες ούτε η τηλεόραση ούτε τί­ποτα… Οι νεότεροι θα μας ξεπεράσουν, κι αυτό είναι καλό. Δεν σημαίνει ότι δεν βλέπω τις δυσκολίες, ιδιαίτερα στον καιρό της κρίσης που ζούμε. Απ’ την άλλη, μια κρίση μπορεί να μας κάνει και πιο αποφασισμένους. Ίσως να είναι και μια ευκαιρία η κρίση.

Από ποια άποψη;

Ίσως να μπορέσουμε να θέσουμε με με­γαλύτερη σαφήνεια κάποια ερωτήματα για μας τους ίδιους, για τη ζωή μας. Δεν μ’ αρέσει να κρίνω ούτε να βγάζω απο­φάσεις. Αλλά μπορώ να καταλάβω τι ση­μαίνει ενοχή. Δεν αισθάνομαι και τόσο αθώος. Είμαι αριστερής σκέψης, αλλά νομίζω ότι μας έμαθαν να ζούμε και λι­γάκι ωφελιμιστικά. Να είμαστε ελαστι­κοί, να κάνουμε «λαμογιές», ανάλογα με τις δυνατότητες μας. Βλέπω αυτούς που φωνάζουν και σκέφτομαι ότι θα ήταν ωραίο, από μια άποψη, να μπορώ κι εγώ να καταδικάζω, θα έκανε πιο απλά τα πράγματα. Αλλά πώς να βγω να φωνάξω και να καταδικάσω; Σίγουρα εμένα θα μπορούσε να με βάλει στη θέση μου κά­ποιος που δεν έχει τα μέσα να ζήσει. Εγώ πήρα καλή σύνταξη, μπορώ να ζήσω με αξιοπρέπεια. Δούλεψα, αλλά ίσως κά­ποιοι άλλοι δεν είχαν αυτή τη δυνατό­τητα. Πολλοί λοιπόν έχουν λόγους να φωνάζουν. Αλλά για μένα το σημαντικό είναι να θέσουμε με ωριμότητα κάποια ερωτήματα, να σκεφτούμε πιο σοβαρά για τη ζωή μας, την ηθική μας, το τι μας δένει με τους άλλους – και η κρίση μας ίσως τελικά μας αναγκάζει να το κάνουμε αυτό. Όχι ότι θα μπορέσουμε να δώ­σουμε τελικά απαντήσεις. Όπως και να ‘χει, θα πεθάνουμε με ερωτήματα και με την αμφιβολία… ▲

 

ΜΗΝΑΣ ΧΑΤΖΗΣΑΒΒΑΣ: Δε με πτοούν οι γκρίνιες (ΗΡΑΚΛΗΣ ΜΑΙΝΟΜΕΝΟΣ)-συνέντευξη στη Νίκη Ορφανού (εφ)

Μιχαήλ Μαρμαρινός: Συνέντευξη στην Κατερίνα Κόμητα (εφ) με αφορμή τον Ηρακλή Μαινόμενο-“επειδή επιχορηγείσαι πρέπει να το βουλώνεις;

Καρυοφυλλιά Καραμπέτη: συνέντευξη στο Νικόλα Ζώη (εφ) (Ηρακλής Μαινόμενος)-“Ποτέ δεν αισθάνθηκα ότι έφτασα κάπου”

Εθνικό Θέατρο – Μιχαήλ Μαρμαρινός Ηρακλής Μαινόμενος του Ευριπίδη 5-6 Αυγούστου 2011, 21:00, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: